Not lost in translation

maar een beetje spelen met een taal in optionele delen

Arno Bohlmeijer

Inderdaad, vertalen is verslavend. 
Hij begint flink te tintelen, de pen, wanneer het Nederlands is geschreven en denkt: wat vindt Engeland ervan? Wie is hier benieuwd of arrogant?
Goed, ga je gang, zucht de keuken, waar ander werk wacht, ruimhartig.
‘Hou je mond!’ roept Londen bijzonder beleefd. ‘Het is vreselijk overdreven; het hele onderwerp is al vergeten.’

But not lost in translation.

Ja, in vredesnaam, er moet wel een verband bestaan tussen het Engelse ‘pedestal’ en de ‘paddestoel’. De uitdrukking ‘on a pedestal’ (nee, ik niet) is ‘op een voetstuk’. Ah, het Franse ‘pied’ is de voet die ons terugvoert naar ‘pedestal’, al is hun stool geen stoel.
Genade, hoe bepaal je het verschil tussen taalcorruptie en verrijking? Is er een dokter van Etymologie in de zaal?

Niet asociaal maar associatief
Als ‘luchtig absurd’ bestaat, schrijf je het graag: niets dat gevraagd ontstaat of ergens op slaat. Verademend. Als Amerika het kan, gaat het hier toch ook? Of is dat aanmatigend? Verlaat je ivoren toren and get off your tall horse, keep your small feet on the floor, loop niet naast je groene schoenen; ze vloeken bij het paarse boek Mindful. Dat laat zich dus nog steeds niet vertalen.
Waar precies is onze geest of buik vol van?
Een ‘kwinkslag’ klinkt anders dan de Franse slag. Heeft vast iets te maken met ‘vink, vleugel, zang’. Daar gaan we verheugd mee aan de gang.

Interessant hoe een winterkoning in het Engels heet: wren. Kennen zij ook dansende muizen wanneer de kat van huis is? Wie speelt met woorden of anderszins? 
Met een trippelend spits vermoeden roept iemand: ‘Wat een forse vlinder!’
Maar beseft: het is een winterkoninkje.
En wat wrent hier bij de buxus: een lieve muis op de vlucht?
Nee, koninkjes in de zomer vliegen zo laag over aarde. ‘Om wrenergy te sparen,’ probeert een Engelse vriend.
Ach, kon ik maar zoiets, dan gaf ik de kat een klap voordat hij rap van huis ging en dacht dat muis een makkie was. I would smack the hefty cat before it left for a walk in the park and thought, ‘Fake mouse is a piece of cake.’

Geen liedje, geen Eurovisie, maar geheel non-fictie
Je reist naar Fontenois. Het rijmt op moi en ik wacht in de Pays-Bas,
all over the place. Ja, ik zwijg in elke taal, schrijf een kinderlijk verhaal,
doe net of het internationaal is, tegen de melancholie en solitude.
Nee, dat songfestival helpt geen sodeju.
Ik kruup maar in een hoekie en kiek naar buten.

Petite chanson
pour la nostalgie
Ah, c’est ma chambre
à la campagne d’avant,
où les souris se promènent
contre le mur à côté de mon lit,
disent bonjour et surtout bonne nuit,
plein de sympathie, espérons, et sans ironie,
souhaitons, dans cette rêverie contre la mélancholie.

UN linguist: ‘Abroad is hauled in.’
VN tolk in actuele taal: ‘Het buitenland wordt binnengehaald.’
‘Languit’ vertaal je uiteraard niet als ‘languid’, al is dat nog zo’n mooi, warm, Engels woord. En toch lig je prettig loom op de Chesterfield met een zacht kleed of plaid, lezend in het verhaal dat speelt met de taal of het leven – hoe dat ervoor staat: een spotzang, lofzang of slotlied?
Is ‘letter’ hier een letter of brief? Als ‘love can heal’ transitief is, mag dat alsjeblieft op mij slaan? Wie is geen lijdend voorwerp?
Je ziet: AI begrijpt er niets van, liegt en bedriegt waar je bij staat, bedient ’s werelds grootse naties met the biggest and sickest leader. Indeed, he seems to be no slip of the tongue, a mean slick of the media.

Wie zegt of spreekt waar in de vertaling?
In de zonnige vorst loop ik naar de Bronx. Pardon, dit is Bronckhorst. Een linke vorm van dyslexie of misinfo of wanvertaling?
Gorssel heeft veel import, wou ik onlangs nog zeggen, maar het werd ‘veel inteelt’ in dat ware verhaal. 
Ja, het zit in de genen (die aanleg voor taal). Mijn tante nam de nachttrein met couchette maar zei ‘couveuse’ en moest naar een kinesioloog of kinoloog – in plaats van de gynaecoloog.
Een talent voor dementie zit ook in de familie, dus hoop ik maar dat niemand me aanspreekt of aansteekt. Let’s hope that nobody will speak to me infectionately.

The official business of misunderstanding.
Lang wachtend in de rij voor een belangrijk loket, blijf ik schijnbaar geduldig.
Eindelijk vraagt ze mijn naam, en Bohlmeijer is altijd lastig.
Preventief begin ik maar te spellen, niet met het internationale NAVO systeem, maar ‘Bernard, Otto, Hendrik, Leonard,’ wat meestal redelijk werkt.
Enigszins verbaasd of verveeld, kijkt de dame me vaag aan: ‘En uw achternaam?’

Arno Bohlmeijer schrijft en vertaalt proza en poëzie in en uit het Engels en het Nederlands. Bio- en bibliografische gegevens zijn te vinden op http://www.arnobohlmeijer.com/index.html.