15:1

vrijdag vertaaldag

Archief

2019 | Week 16: Henri Bloemen

‘De uil van Minerva slaat zijn vleugels uit wanneer het avond wordt.’ De provinciale verkiezingen in Nederland leverden op zijn minst een mooie vertaling op van een beroemde uitspraak van Hegel, stelt Henri Bloemen vast. Maar wat zegt die geslaagde vertaling over het vertalen en de vertaler?
Lees meer >

Filter jaargang 26:1

Met bijdragen van onder meer Piet Gerbrandy, Jan Gielkens, Martin de Haan, Marli Huijer, Janneke van der Meulen, Ronald de Rooy en Jeske van der Velden
Lees meer >

Dossier Getuigenis en vertaling

Getuigenis en vertaling lijken onlosmakelijk met elkaar verbonden. Slachtoffers van politiek geweld worstelen met het vertalen van hun ervaringen in een taal die voor buitenstaanders begrijpelijk is, en getuigenisteksten stellen op hun beurt de vertaler vaak voor een lastige taak. In Filters nieuwe webdossier ‘Getuigenis en vertaling’ gaan negen auteurs in op het belang, de impact en de ethische dimensie van vertaling van getuigenissen. Met bijdragen van David Bellos, Sonja Lavaert, Marjolein Corjanus, Winibert Segers, Gys-Walt van Egdom en Henri Bloemen, Michel de Dobbeleer en An Van Hecke. Ingeleid door Anneleen Spiessens.
Lees meer >

Actueel Nominaties Filter Vertaalprijs 2019 bekend

2018 was een rijk vertaaljaar: maar liefst zes nominaties voor de Filter Vertaalprijs 2019!
Lees meer >

 
  • Vrijdag Vertaaldag

    ‘De uil van Minerva slaat zijn vleugels uit wanneer de avond valt.’ Een geslaagde vertaling van een beroemde zin van Hegel hebben de provinciale verkiezingen in Nederland in elk geval opgeleverd, stelt Henri Bloemen vast. Ook gladjanussen en gluiperds kunnen mooie vertalingen afleveren, maar de politicus in kwestie stoelt zijn vermeend reddend inzicht met het gebruik van die zin op intellectueel verraad.

    Lees meer >
  • Zes nominaties Filter Vertaalprijs 2019

    Maar liefst zes vertalingen die verschenen in het afgelopen jaar zijn genomineerd voor de Filter Vertaalprijs 2019. Volgens de jury was 2018 een rijk vertaaljaar: ze nomineerde zes in plaats van vijf vertalingen die alle zeer bijzonder genoemd mogen worden. Op Wereldboekendag op dinsdag 23 april wordt de winnaar bekendgemaakt tijdens een feestelijke bijeenkomst in Houtzaagmolen De Ster in Utrecht in samenwerking met Het Literatuurhuis. De winnaar ontvangt een bedrag van € 10.000,-. De Filter Vertaalprijs wordt uitgereikt sinds 2007 en is een bekroning voor de creativiteit van de vertaler bij het oplossen van vertaalproblemen die voortvloeien uit de eigen, bijzondere aard van het te vertalen werk.

    De zes genomineerde vertalingen zijn (in alfabetische volgorde op naam van de vertaler):

    • Wil Boesten met De zwarte heer Bazetub van Albert Vigoleis Thelen (Cossee)
    • Harrie Lemmens met Voor wie in het donker op mij wacht van Antonio Lobo Antunes (Ambo | Anthos)
    • George Pape met Galicische wetten van Philippe Sands (Uitgeverij Unieboek | Het Spectrum)
    • Trijne Vermunt met Oogzenuw van María Gainza (Podium)
    • Jos Vos met Het hoofdkussenboek van Sei Shōnagon (Athenaeum – Polak & Van Gennep)
    • Jacques Westerhoven met Menselijke voorwaarden van Junpei Gomikawa (Van Oorschot)

     

    Lees meer >
  • Vorige Vrijdag Vertaaldag

    Als een Middenaardse David Attenborough legt de verteller van De hobbit uit wat voor soorten elfen er zoal in Middenaarde voorkomen. Tolkiens elfen waren wijze, rijzige wezens, geïnspireerd op Oudengelse bronnen. In de Nederlandse vertaling van Max Schuchart stuit Vera Magnússon op een merkwaardige toevoeging: plots verschijnen er rode puntmutsjes in Middenaarde... 

    Lees meer >
  • Meertalige kloven tussen taalbescherming en taalverantwoordelijkheid

    Isabelle Bambust verblijft het liefst op een bergpas tussen taal en recht. Op haar skitocht door een meertalig landschap leert ze dat er overal kloven gapen tussen taalbescherming en taalverantwoordelijkheid. Er zijn kundige en onverantwoordelijke tolken, gretige en minder gretige studenten, NT2-leerders en riskante verbintenissen. Maar soms kunnen kloven overbrugd worden.

    Lees meer >
  • Fuss about the Bommel Bridge

    Bert de Waart liet zich inspireren door het thema van de boekenweek en onderzocht maar liefst 46 Engelse vertalingen van Nijhoffs 'De moeder de vrouw'.

     

    Lees meer >
  • De vertaling als smaakmaker

    The proof of the translation is in the eating stelt Gys-Walt van Egdom en daarom wordt het vak Vertaalatelier 3 afgesloten met een heuse bake-off. Studenten bakken appeltaart op basis van een zelfvertaald recept.

    Lees meer >
  •  

    Eva Wissenburg trok naar Berlijn om de plekken te bezoeken uit de novelle Caspar-Friedrich-Strasse van Cécile Wajsbrot. De reis maakte meer indruk op haar dan ze van tevoren had verwacht.


    Lees meer >
  •  De Nederlandse lezer aan het westelijk front

    'Knul van de keukenwagen', 'juffershondje' en 'zoetjes aan'. Hanneke Roodbeen onderzocht de eerste Nederlandse vertaling van Im Westen nichts Neues en ontdekte dat de lezer van die vertaling een heel ander front te zien krijgt dan de lezer die het Duits van Erich Maria Remarque onder ogen heeft.

    Lees meer >
  • Actueel Jury FVP 2019 bekend

    De jury van de Filter Vertaalprijs 2019 is geïnstalleerd! Sterker nog: ze is al zo hard aan het werk dat binnenkort de nominaties bekend worden gemaakt. Aan de prijs is een bedrag van €10.000 verbonden, ter beschikking gesteld door een aantal vooraanstaande literaire uitgeverijen, enkele anonieme begunstigers en Stichting Filter.

             

     

    Lees meer >
  •  Een ingekorte brief en een gekortwiekt woud

    Als lekkermaker voor literatuur van Nederlandse taalbodem kocht David O. Cohen de Duitse vertaling van De brief voor de koning en Geheimen van het Wilde Woud voor zijn vriendin, maar hij ontdekte al snel dat de teksten niet ongeschonden in het Duits zijn aangekomen.

    Lees meer >
  •  Slauerhoff vs. Slauerhoff

    Onlangs concentreerde Bert de Waart zich op dynamisch-equivalent kaatsen bij Slauerhoff. Nu herleest hij de vertalingen van het volledige gedicht In memoriam patris, waar het Fries de tekst flink opknapt met rijk rijm en het Frans de bleke beelden verlevendigt, allebei te verkiezen boven het Duits waar je Heino hoort zingen.

    Lees meer >
  •  In memoriam

    Op 6 februari overleed Klaus Siegel, schrijver, criticus en vertaler. Ton Naaijkens herdenkt hem vandaag.

    Lees meer >
  • Narijpen 

    Veerle De Bruyn keek met vertalersogen naar de schilderijen en prenten van Pieter Bruegel de Oude. Die inspireerden haar tot een beschouwing over ‘narijpen’, een proces dat literaire teksten verbindt met tomaten en landschappen.

     


                           Pieter Bruegel, De oogst

    Lees meer >
  • Eugenes Zeehond

    Bert de Waart ontmaskert ‘De zeehond Gods’ van Eugene Nida als een fabeldier. Maar Nida’s concept van de dynamische equivalentie blijft wel geldig, zoals blijkt wanneer we gaan kaatsen met de dichter Slauerhoff.

     

    Lees meer >
  • Over weke delen

    Hoe vermijd je dat je niet weet wat je niet weet? Voor vertalers een belangrijke vraag, willen zij blunders vermijden. Jan Gielkens over enkele vaktermen die hem in het verleden op zoektocht stuurden.

    Lees meer >
  • Vreemde ondertitels

    Literaire klassiekers worden vaak om de zoveel generaties opnieuw vertaald, maar bij film gebeurt dat vrijwel nooit, terwijl sommige klassiekers best een nieuwe ondertiteling verdienen. Tom Boekman over Foul Play.

    Lees meer >
  • Poolse helaasheid

    In het jongste nummer van Filter schrijft Joke Bossens over de vertaling van vloeken en scheldwoorden in de Poolse vertaling van de film De helaasheid der dingen. Een andere vloekcultuur, censuur en de voice-overtechniek speelden een rol bij de gemaakte vertaalkeuzes. Een uitgebreidere versie van Bossens’ artikel is nu te lezen in ons webdossier over Dimitri Verhulst.

    Lees meer >
  • Een nieuw jaar nieuwe woorden

    Los van de oud- en nieuwjaarshype van ‘het woord van het jaar’ schraapt Ton Naaijkens dagelijks woorden bij elkaar die hij nog nooit gezien of gehoord heeft. Hij is niet de enige vertaler die dat doet. Het jaar begon goed met: knotes.

     

    Lees meer >
  • Een schild van liefde

    Op 28 november 2017 sprak Désirée Schyns tijdens het symposium ‘Getuigenis in vertaling’ aan de Universiteit Gent met vertalers David Bellos, Daniel Cunin, Mireille Cohendy, Marianne Kaas en Philippe Noble over hun vertalingen van getuigenissen door slachtoffers van de Holocaust. Filter presenteert ‘Een schild van liefde’, de transcriptie die Schyns maakte van dit bijzonder boeiende, indringende gesprek, waarin uiteenlopende teksten, ervaringen en opvattingen aan bod komen. Warm aanbevolen en vanaf nu te lezen in ons webdossier ‘Getuigenis en vertaling’.

               

    Lees meer >
  • De vertaler een slaaf?

    In de nieuwe vertaling van James Baldwins The Fire Next Time had vertaler Harm Damsma geen zeggenschap over de vertaling van de termen ‘white’, ‘negro’ en ‘nigger’. Over de vertaling van de politiek beladen woorden valt veel te discussiëren, maar de keuzes van de uitgever gaan in dit geval ten koste van het vileine van Baldwins zinnen. Bovendien hoort de vertaler geen slaaf te zijn van exegeses waar hij niet achter staat, betoogt Ton Naaijkens.

    Lees meer >
  • Alice Curiouser and curiouser!

    Ondanks Lewis Carrolls angst dat zijn beroemde kinderboek overtaalbaar zou zijn, kent Alice's Adventures in Wonderland inmiddels een bijzonder rijke vertaalgeschiedenis. Carrolliaan Janne Van Beek dook in de Nederlandse vertalingen en licht vijf curieuze keuzes uit van moedige en maffe collega's die zich in de loop van honderdvijftig jaar aan Carrolls chef-d'oeuvre hebben gewaagd.

     

    Lees meer >
  • De laatste taal

    Dialectale verschillen, generatieverschillen en anderstaligheid zorgen ervoor dat de kwetsbare ouderen in verzorgingstehuizen niet altijd de duidelijke taal krijgen waar ze recht op hebben. Doen oudere bewoners wel een powernap, bijvoorbeeld, of vangen zij eerder een uileken? Isabelle Bambust en Giovanni Bevilacqua tekenen pogingen tot communicatie in Vlaamse rusthuizen op.

     

    Lees meer >
  • Dossier Getuigenis en vertaling

    Getuigenis en vertaling lijken onlosmakelijk met elkaar verbonden. Slachtoffers van politiek geweld worstelen met het vertalen van hun ervaringen in een taal die voor buitenstaanders begrijpelijk is, en getuigenisteksten stellen op hun beurt de vertaler vaak voor een lastige taak. In Filters nieuwe webdossier ‘Getuigenis en vertaling’ gaan negen auteurs in op het belang, de impact en de ethische dimensie van vertaling van getuigenissen. Met bijdragen van David Bellos, Sonja Lavaert, Marjolein Corjanus, Winibert Segers, Gys-Walt van Egdom en Henri Bloemen, Michel de Dobbeleer en An Van Hecke. Ingeleid door Anneleen Spiessens.

    Lees meer >
  • Filter op de Sofa - en online

    Deze week zijn weer drie nieuwe Filterjaargangen online gekomen. De webredactie onderwerpt zichzelf aan een analyse en licht een paar hoogtepunten uit.

    Lees meer >
  • Recensie This Little Art

    This Little Art van Kate Briggs heeft één echte hoofdpersoon: het vertalen. De vierhonderd bladzijden waarop kleine en grote kwesties rondom het vertalen aan bod komen lezen volgens recensent Lisa Thunnissen soms als een roman of verhalenbundel en soms als (auto)biografie. Briggs kent haar theoretici, maar schrijft ook over het leven van vertalers en haar eigen vertaalpraktijk. Een aanrader.

    Lees meer >
  • Jubileumboekje Willingly

    Heeft Filter inmiddels bewezen dat over vertalen steeds iets nieuws te zeggen valt? We denken van wel en het valt na te gaan. In de 25 jaar van ons bestaan publiceerden we ruimduizend essays, kritieken, verhalen, portretten, recensies, waaiers, geschiedenissen, statistieken, pleidooien en meer. Nu presenteren we een feestbundel met 31 columns die nog niet eerder op papier verschenen. 31 prikkelende columns uit de online columnrubriek van Filter: Vrijdag Vertaaldag. 31 columns van 31 auteurs die laten zien dat er meer dan duizend manieren zijn om over vertalen te schrijven, zelfs in ongeveer duizend woorden.

    Steun Filter en koop dit boek!
    Verkrijgbaar in de boekhandel en bij de uitgever.

     

    Omslag_

    Lees meer >
  • Speelaanwijzingen van Satie

    Erik Satie voegde aan zijn muziek intrigerende speelaanwijzingen toe die open zijn voor interpretatie. Die open interpretatie was vermoedelijk precies de bedoeling van de componist, betoogt Eva Wissenburg, die zich buigt over de vertaling van enkele van deze al even poëtische frasen.

    18.19_Satie _Bladmuziek _Correctie

    Lees meer >