12:1

vrijdag vertaaldag

Archief

2019 | Week 20: Selm Wenselaers

Taal is niet neutraal. Wie zich niet als man en ook niet als vrouw identificeert voelt dat voortdurend. 'Ik voel me ondertussen wel thuis in mijn lichaam, maar niet in de voornaamwoorden die me worden toebedeeld' schrijft Selm Wenselaers en legt uit waarom.
Lees meer >

Filter jaargang 26:1

Met bijdragen van onder meer Piet Gerbrandy, Jan Gielkens, Martin de Haan, Marli Huijer, Janneke van der Meulen, Ronald de Rooy en Jeske van der Velden
Lees meer >

Dossier Else Otten Übersetzerpreis

Op 11 april van dit jaar werd de Else Otten Übersetzerpreis 2018 uitgereikt aan Ira Wilhelm voor haar vertaling van Stefan Hertmans' De bekeerlinge (2016) als Die Fremde. De Else Otten prijs wordt eens in de twee jaar toegekend voor de vertaling van belangrijk Nederlandstalig literair werk naar het Duits en bedraagt 5.000 €. Else Otten (1873 – 1931) was een van de meest productieve vertalers uit het Nederlands. Ira Wilhelm vertaalde werk van Hafid Bouazza, Jan Brokken, Midas Dekkers, Lieve Joris, Anton Koolhaas, Erwin Mortier en Harry Mulisch in het Duits, om maar een kleine greep te doen. In 2015 werd zij genomineerd voor de Filter Vertaalprijs met haar vertaling van de vorige roman van Stefan Hertmans Oorlog en Terpentijn. Zij is zzp-er en woont in Berlijn. De bekeerlinge van Hertmans gaat over een jonge christelijke vrouw in ongeveer 1100 die verliefd wordt op een Joodse jongen, en over haar tocht door Frankrijk en Egypte. De jury prijst in Wilhelm vooral dat zij niet krampachtig aan het origineel vasthoudt maar een nieuwe roman heeft geschapen die de scherpzinnigheid en creativiteit van het origineel volkomen evenaart. Webfilter publiceert hier als klein dossier: - het Juryrapport, - de toespraak die Julia Graf van Hanser Verlag hield bij de uitreiking en - een laudatio van Wilhelm door Stefan Hertmans op video.
Lees meer >

Actueel Filter Vertaalprijs 2019 uitgereikt

De Filter Vertaalprijs 2019 is uitgereikt aan Jos Vos voor zijn vertaling *Het hoofdkussenboek* van Sei Shōnagon
Lees meer >

 
  • Dossier Else Otten Vertaalprijs

    Op 11 april van dit jaar werd de Else Otten Übersetzerpreis 2018 uitgereikt aan Ira Wilhelm voor haar vertaling van Stefan Hertmans' De bekeerlinge (2016) als Die Fremde. De Else Ottenprijs wordt eens in de twee jaar toegekend voor de vertaling van belangrijk Nederlandstalig literair werk naar het Duits en bedraagt 5.000 €. Ira Wilhelm vertaalde werk van Hafid Bouazza, Jan Brokken, Midas Dekkers, Lieve Joris, Anton Koolhaas, Erwin Mortier en Harry Mulisch in het Duits, om maar een kleine greep te doen. In 2015 werd zij genomineerd voor de Filter Vertaalprijs met haar vertaling van de vorige roman van Stefan Hertmans Oorlog en Terpentijn. Webfilter publiceert hier als klein dossier: - het Juryrapport, - de toespraak die Julia Graf van Hanser Verlag hield bij de uitreiking en - een laudatio van Wilhelm door Stefan Hertmans op video.

     

     

    Lees meer >
  • Vrijdag Vertaaldag

    Taal is niet neutraal. Wie zich niet als man en ook niet als vrouw identificeert voelt dat voortdurend. 'Ik voel me ondertussen wel thuis in mijn lichaam, maar niet in de voornaamwoorden die me worden toebedeeld' schrijft Selm Wenselaers en legt uit waarom.

    Lees meer >
  • Vorige Vertaaldag

    Jan Willem Bos won dit jaar de Martinus Nijhoff Vertaalprijs voor zijn vertalingen uit het Roemeens. Cătălina Oșlobanu is een jonge Roemeense vertaler die Nederlands studeerde in Boekarest en nu in Amsterdam de Master Nederlands volgt. De twee ontmoetten elkaar in CELA, een Europees project dat is opgezet om jonge vertalers en schrijvers uit zes landen met elkaar en met andere professionals hun talenten te laten ontwikkelen. Per mail spraken Bos en Oșlobanu over Roemenië, Europa, literatuur en vertalen.


                       CELA aan het werk

    Lees meer >
  • Éric Vuillard

    Tijdens de Vertalersgeluktournee vertellen de vertalers die genomineerd zijn voor de Europese literatuurprijs over hun werk. Liesbeth van Nes staat nu voor de zesde keer op de longlist van twintig boeken, ditmaal met haar vertaling van Éric Vuillards L'ordre du jour. Hier laat ze zien hoe Vuillard de lezer doet watertanden met een lunch die louter een decorstuk blijkt; en ook welke raadselachtige figuur ons naar de dood begeleidt volgens de auteur. Wat betekent dat voor zijn vertaler?

     


                                                 poularde de Louhans à la Lucien Tendret

    Lees meer >
  • Vertalersfeest in de vertaalmolen

    Voor het tweede jaar op rij veranderde Houtzaagmolen De Ster op Wereldboekendag in een ware vertaalmolen: De Filter Vertaalprijs 2019 werd er uitgereikt en het bulkte er van de vertalers. Heleen Oomen doet verslag van een feestelijke avond.

    Lees meer >
  • Jos Vos wint Filter Vertaalprijs 2019

    De Filter Vertaalprijs 2019 is toegekend aan Jos Vos voor zijn vertaling van Het hoofdkussenboek van Sei Shōnagon (Athenaeum – Polak & Van Gennep, 2018). Dat is zojuist bekendgemaakt tijdens een feestelijke bijeenkomst op Wereldboekendag in Houtzaagmolen De Ster in Utrecht. De prijs van € 10.000 wordt ter beschikking gesteld door een aantal uitgeverijen en begunstigers. De organisatie van deze uitreiking was in handen van Stichting Filter in samenwerking met Het Literatuurhuis.

    Genomineerden en winnaar van de Filter Vertaalprijs 2019
    vlnr Wil Boesten, Trijne Vermunt, Jos Vos, Jacques Westerhoven, George Pape en Harrie Lemmens

    Lees meer >
  • De uil van Minerva

    ‘De uil van Minerva slaat zijn vleugels uit wanneer de avond valt.’ Een geslaagde vertaling van een beroemde zin van Hegel hebben de provinciale verkiezingen in Nederland in elk geval opgeleverd, stelt Henri Bloemen vast. Ook gladjanussen en gluiperds kunnen mooie vertalingen afleveren, maar de politicus in kwestie stoelt zijn vermeend reddend inzicht met het gebruik van die zin op intellectueel verraad.

    Lees meer >
  • Puntmutsen en puntoren

    Als een Middenaardse David Attenborough legt de verteller van De hobbit uit wat voor soorten elfen er zoal in Middenaarde voorkomen. Tolkiens elfen waren wijze, rijzige wezens, geïnspireerd op Oudengelse bronnen. In de Nederlandse vertaling van Max Schuchart stuit Vera Magnússon op een merkwaardige toevoeging: plots verschijnen er rode puntmutsjes in Middenaarde... 

    Lees meer >
  • Meertalige kloven tussen taalbescherming en taalverantwoordelijkheid

    Isabelle Bambust verblijft het liefst op een bergpas tussen taal en recht. Op haar skitocht door een meertalig landschap leert ze dat er overal kloven gapen tussen taalbescherming en taalverantwoordelijkheid. Er zijn kundige en onverantwoordelijke tolken, gretige en minder gretige studenten, NT2-leerders en riskante verbintenissen. Maar soms kunnen kloven overbrugd worden.

    Lees meer >
  • Fuss about the Bommel Bridge

    Bert de Waart liet zich inspireren door het thema van de boekenweek en onderzocht maar liefst 46 Engelse vertalingen van Nijhoffs 'De moeder de vrouw'.

     

    Lees meer >
  • De vertaling als smaakmaker

    The proof of the translation is in the eating stelt Gys-Walt van Egdom en daarom wordt het vak Vertaalatelier 3 afgesloten met een heuse bake-off. Studenten bakken appeltaart op basis van een zelfvertaald recept.

    Lees meer >
  • veldonderzoek in Berlijn

    Eva Wissenburg trok naar Berlijn om de plekken te bezoeken uit de novelle Caspar-Friedrich-Strasse van Cécile Wajsbrot. De reis maakte meer indruk op haar dan ze van tevoren had verwacht.


    Lees meer >
  • De Nederlandse lezer aan het westelijk front

    'Knul van de keukenwagen', 'juffershondje' en 'zoetjes aan'. Hanneke Roodbeen onderzocht de eerste Nederlandse vertaling van Im Westen nichts Neues en ontdekte dat de lezer van die vertaling een heel ander front te zien krijgt dan de lezer die het Duits van Erich Maria Remarque onder ogen heeft.

    Lees meer >
  • Het wilde woud gekortwiekt

    Als lekkermaker voor literatuur van Nederlandse taalbodem kocht David O. Cohen de Duitse vertaling van De brief voor de koning en Geheimen van het Wilde Woud voor zijn vriendin, maar hij ontdekte al snel dat de teksten niet ongeschonden in het Duits zijn aangekomen.

    Lees meer >
  • Slauerhoff vs.  Slauerhoff

    Onlangs concentreerde Bert de Waart zich op dynamisch-equivalent kaatsen bij Slauerhoff. Nu herleest hij de vertalingen van het volledige gedicht In memoriam patris, waar het Fries de tekst flink opknapt met rijk rijm en het Frans de bleke beelden verlevendigt, allebei te verkiezen boven het Duits waar je Heino hoort zingen.

    Lees meer >
  • Forumdiscussie Een schild van liefde

    Op 28 november 2017 sprak Désirée Schyns tijdens het symposium ‘Getuigenis in vertaling’ aan de Universiteit Gent met vertalers David Bellos, Daniel Cunin, Mireille Cohendy, Marianne Kaas en Philippe Noble over hun vertalingen van getuigenissen door slachtoffers van de Holocaust. Filter presenteert ‘Een schild van liefde’, de transcriptie die Schyns maakte van dit bijzonder boeiende, indringende gesprek, waarin uiteenlopende teksten, ervaringen en opvattingen aan bod komen. Warm aanbevolen en vanaf nu te lezen in ons webdossier ‘Getuigenis en vertaling’.

               

    Lees meer >
  • De vertaler een slaaf?

    In de nieuwe vertaling van James Baldwins The Fire Next Time had vertaler Harm Damsma geen zeggenschap over de vertaling van de termen ‘white’, ‘negro’ en ‘nigger’. Over de vertaling van de politiek beladen woorden valt veel te discussiëren, maar de keuzes van de uitgever gaan in dit geval ten koste van het vileine van Baldwins zinnen. Bovendien hoort de vertaler geen slaaf te zijn van exegeses waar hij niet achter staat, betoogt Ton Naaijkens.

    Lees meer >
  • Eugenes Zeehond

    Bert de Waart ontmaskert ‘De zeehond Gods’ van Eugene Nida als een fabeldier. Maar Nida’s concept van de dynamische equivalentie blijft wel geldig, zoals blijkt wanneer we gaan kaatsen met de dichter Slauerhoff.

     

    Lees meer >
  • Vreemde ondertitels

    Literaire klassiekers worden vaak om de zoveel generaties opnieuw vertaald, maar bij film gebeurt dat vrijwel nooit, terwijl sommige klassiekers best een nieuwe ondertiteling verdienen. Tom Boekman over Foul Play.

    Lees meer >
  • Poolse helaasheid

    In het jongste nummer van Filter schrijft Joke Bossens over de vertaling van vloeken en scheldwoorden in de Poolse vertaling van de film De helaasheid der dingen. Een andere vloekcultuur, censuur en de voice-overtechniek speelden een rol bij de gemaakte vertaalkeuzes. Een uitgebreidere versie van Bossens’ artikel is nu te lezen in ons webdossier over Dimitri Verhulst.

    Lees meer >
  • Een nieuw jaar nieuwe woorden

    Los van de oud- en nieuwjaarshype van ‘het woord van het jaar’ schraapt Ton Naaijkens dagelijks woorden bij elkaar die hij nog nooit gezien of gehoord heeft. Hij is niet de enige vertaler die dat doet. Het jaar begon goed met: knotes.

     

    Lees meer >
  • Alice Curiouser and curiouser!

    Ondanks Lewis Carrolls angst dat zijn beroemde kinderboek overtaalbaar zou zijn, kent Alice's Adventures in Wonderland inmiddels een bijzonder rijke vertaalgeschiedenis. Carrolliaan Janne Van Beek dook in de Nederlandse vertalingen en licht vijf curieuze keuzes uit van moedige en maffe collega's die zich in de loop van honderdvijftig jaar aan Carrolls chef-d'oeuvre hebben gewaagd.

     

    Lees meer >
  • Dossier Getuigenis en vertaling

    Getuigenis en vertaling lijken onlosmakelijk met elkaar verbonden. Slachtoffers van politiek geweld worstelen met het vertalen van hun ervaringen in een taal die voor buitenstaanders begrijpelijk is, en getuigenisteksten stellen op hun beurt de vertaler vaak voor een lastige taak. In Filters nieuwe webdossier ‘Getuigenis en vertaling’ gaan negen auteurs in op het belang, de impact en de ethische dimensie van vertaling van getuigenissen. Met bijdragen van David Bellos, Sonja Lavaert, Marjolein Corjanus, Winibert Segers, Gys-Walt van Egdom en Henri Bloemen, Michel de Dobbeleer en An Van Hecke. Ingeleid door Anneleen Spiessens.

    Lees meer >
  • Filter op de Sofa - en online

    Deze week zijn weer drie nieuwe Filterjaargangen online gekomen. De webredactie onderwerpt zichzelf aan een analyse en licht een paar hoogtepunten uit.

    Lees meer >
  • Recensie This Little Art

    This Little Art van Kate Briggs heeft één echte hoofdpersoon: het vertalen. De vierhonderd bladzijden waarop kleine en grote kwesties rondom het vertalen aan bod komen lezen volgens recensent Lisa Thunnissen soms als een roman of verhalenbundel en soms als (auto)biografie. Briggs kent haar theoretici, maar schrijft ook over het leven van vertalers en haar eigen vertaalpraktijk. Een aanrader.

    Lees meer >
  • Jubileumboekje Willingly

    Heeft Filter inmiddels bewezen dat over vertalen steeds iets nieuws te zeggen valt? We denken van wel en het valt na te gaan. In de 25 jaar van ons bestaan publiceerden we ruimduizend essays, kritieken, verhalen, portretten, recensies, waaiers, geschiedenissen, statistieken, pleidooien en meer. Nu presenteren we een feestbundel met 31 columns die nog niet eerder op papier verschenen. 31 prikkelende columns uit de online columnrubriek van Filter: Vrijdag Vertaaldag. 31 columns van 31 auteurs die laten zien dat er meer dan duizend manieren zijn om over vertalen te schrijven, zelfs in ongeveer duizend woorden.

    Steun Filter en koop dit boek!
    Verkrijgbaar in de boekhandel en bij de uitgever.

     

    Omslag_

    Lees meer >
  • Speelaanwijzingen van Satie

    Erik Satie voegde aan zijn muziek intrigerende speelaanwijzingen toe die open zijn voor interpretatie. Die open interpretatie was vermoedelijk precies de bedoeling van de componist, betoogt Eva Wissenburg, die zich buigt over de vertaling van enkele van deze al even poëtische frasen.

    18.19_Satie _Bladmuziek _Correctie

    Lees meer >