27:3

vrijdag vertaaldag

Archief

2020 | Week 47: Segers, Van Egdom en Bloemen

Wat hebben vertaling en architectuur met elkaar te maken? Winibert Segers, Gys-Walt van Egdom en Henri Bloemen schrijven erover aan de hand van onder andere werk van architecte Malgorzata Maria Olchowska.
Lees meer >

Filter jaargang 27:3

Mari Alföldy, Helga van Beuningen, Henny Corver, Judit Gera, Marietje d’Hane-Scheltema, Hans Hom, Gerard Koolschijn, Christiane Kuby, Erik Lindner, Irina Michajlova, Philippe Noble, Els van der Pluijm, Mariolein Sabarte, Els Snick, Ruben Verhasselt en Mirjam de Veth.
Lees meer >

Dossier Else Otten Übersetzerpreis

Op 11 april jl. werd de Else Otten Übersetzerpreis 2018 uitgereikt aan Ira Wilhelm voor haar vertaling van Stefan Hertmans' De bekeerlinge (2016) als Die Fremde. De Else Otten prijs wordt eens in de twee jaar toegekend voor de vertaling van belangrijk Nederlandstalig literair werk in het Duits en bedraagt € 5.000.
Lees meer >

Actueel Dankwoord Henny Corver

Dankwoord van Henny Corver n.a.v. de Filter Vertaalprijs 2020 voor Pelgrim langs Tinker Creek van Annie Dillard.
Lees meer >

 
  • Vrijdag Vertaaldag

    De vertaler maakt met woorden een tekst, de architect tekent met lijnen een bouwplan. Winibert Segers, Gys-Walt van Egdom en Henri Bloemen schrijven over vertaling en architectuur aan de hand van onder andere het werk van architecte Malgorzata Maria Olchowska.

    Malgorzata Maria Olchowska, Fragments (Foto: Marius Vaneeckhoutte)

    Lees meer >
  • Recensie De roman in de negentiende eeuw

    Ton Naaijkens recenseert De roman in de negentiende eeuw van Toos Streng, waarin dertig jaar studie naar de negentiende eeuw samenkomt. In haar vernieuwende onderzoek naar ‘alles wat er verscheen’ spelen vertalingen een substantiële rol.

    Lees meer >
  • Vorige Vertaaldag

    Hoe doe je recht aan een stijl als je vertaalt uit een taal die zo ver van het Nederlands verwijderd is als het Chinees? Silvia Marijnissen selecteerde en vertaalde poëzie van de Taiwanese dichter Yang Mu (1940-2020) en schrijft over de stijlkeuzes die daarbij kwamen kijken. Ze kwam ook gedichten tegen die bijna naadloos aansloten bij haar eigen belevingswereld.

    Lees meer >
  • poëzie bij Kader Abdolah

    Voor de poëziecitaten in De kraai van Kader Abdolah riep Christiane Kuby de hulp in van haar collega-vertaler Nederlans-Duits Maria Csollány. Het leverde prachtige vertalingen op. Pas achteraf ontdekte Kuby dat ook het leven van Csollány in het teken van de vlucht heeft gestaan.

    Lees meer >
  • Vier Alicen twee Alisa's en een Anja

    Jammer dat vertalingen zo vaak langs de meetlat van het origineel worden gelegd, schrijft Robbert-Jan Henkes als reactie op de twee vorige columns hier: de bespreking van drie keer ‘She Weeps over Rahoon’ door Onno Kosters. Hij daagt critici uit vertalingen nu eens te beoordelen alsof het gaat om nieuw werk in eigen taal – en hij voegt vervolgens de daad bij het woord, zij het met Alice in Wonderland als casestudy.

     

    Lees meer >
  • James Joyce Terug naar Rahoon II

    In een bijdrage verdeeld over twee afleveringen bespreekt Onno Kosters drie vertalingen van een gedicht van James Joyce – door Erik Bindervoet & Robbert-Jan Henkes, door Paul Claes en door Ruud Hisgen & Adriaan van der Weel. De vertalers van wat Lawrence Venuti de minst ‘instrumentele’ van de drie vertalingen zou noemen, Bindervoet & Henkes, opereren als een vampier – wat in dit geval een toepasselijke vergelijking oplevert: in ‘She Weeps over Rahoon’ bezingt Joyce een graf waarvan de bewoner behoorlijk ondood lijkt.

    In deel 1 besprak Kosters het gedicht zelf en de vertaling van Bindervoet & Henkes. In deel 2 bekijkt hij de vertalingen van Claes en Hisgen & Van der Weel en legt hij de drie versies nog eens naast elkaar.



    James Joyce en Nora Barnacle

    Lees meer >
  • Recensie twee biografieën

    Filter-redacteur Harm-Jan van Dam bespreekt twee vertalingen uit 2019, twee biografieën van een persoon uit de klassieke oudheid, beide verschenen bij Omniboek, toevallig vertaald door dezelfde vertaler. Het gaat hem niet primair om detailkritiek, maar eerder om een paar algemene problemen die spelen bij het vertalen van wetenschappelijke non-fictie. Wie is eigenlijk het beoogde publiek? Hoe ver moet de vertaler gaan om bijzonderheden toegankelijk te maken voor de niet-ingevoerde lezer? Hoe goed moet hij of zij zelf thuis zijn in het onderzoek en tegelijkertijd een taalkunstenaar zijn? En wat te doen met citaten en langere teksten uit andere talen die in de brontekst zijn opgenomen in de taal van die brontekst? Een en ander laat zich goed illustreren aan non-fictie in een vakgebied met een lange staat van dienst, waarvan de precieze inhoud tegenwoordig voor veel mensen onbekend is.

     

    Lees meer >
  • James Joyce Terug naar Rahoon

    In twee afleveringen bespreekt Onno Kosters drie vertalingen van een gedicht van James Joyce – door Erik Bindervoet & Robbert-Jan Henkes, door Paul Claes en door Ruud Hisgen & Adriaan van der Weel. De vertalers van wat Lawrence Venuti de minst ‘instrumentele’ van de drie vertalingen zou noemen, Bindervoet & Henkes, opereren als een vampier – wat in dit geval een toepasselijke vergelijking oplevert: in ‘She Weeps over Rahoon’ bezingt Joyce een graf waarvan de bewoner behoorlijk ondood lijkt.

    In dit eerste deel bespreekt Kosters het gedicht zelf en de vertaling van Bindervoet & Henkes.

    Lees meer >
  • Prisma-pockets leraren die vertalen

    De nieuwste Filter (vertaalmemoires!) is nog maar net verschenen, of de eerste lezers zijn al in hun verleden gedoken. Jan Gielkens ging terug naar school, jaren zestig, het beroemde Rolduc, waar allerlei leraren werkten die in de klas nooit vertelden dat ze ook heuse boeken vertaalden, van stevige klassieken tot Ellery Queen. En ken je de Prisma-pockets nog?

     

    Lees meer >
  • Hachnissini – omhels me

    Voor je het weet beland je diep in een gebied dat ooit een onderkoninkrijk was, ergens ver in het oosten van Europa – en gewoon vanuit je stoel. En alleen omdat je een liefdeslied wilt natrekken dat je niet verstaat: ‘Hachnissini’ heet het. Ton Naaijkens wilde er het fijne van weten en ook of het ooit vertaald was. En stuitte op Chaim Bialik en Sally Pinkhof. En op een gehucht dat op geen enkele landkaart terug te vinden is.

     

    Bialik in 1933, samen met de jonge Lova Eliav, de latere voorman van de zionisten

    Lees meer >
  • Vertaalmemoires & een bijzondere hommage

    Voor het nieuwe nummer van Filter vroegen we veertien vertalers die hun sporen reeds lang verdiend hebben hoe het was om het vertaalpad te betreden. Hoe was het voor ze, in het begin? In welke omstandigheden zetten ze zich aan het werk? Was het sappelen of speelde dat niet?

    Het mocht best anekdotisch zijn, maar we wilden wel iets horen over hun ideeën destijds. Persoonlijk ook: verschilde je leven als vertaler toen met dat van nu? Hoe was de omgang met je auteurs, besprak je vertaalproblemen met hen? Misschien maakte je speciale, gedenkwaardige momenten door, van euforie dan wel opperste frustratie. En kostte het eigenlijk moeite om te debuteren en vervolgens opdrachten te blijven krijgen? Hun vertaalmemoires zijn geïllustreerd met persoonlijke foto's.

    Erik Lindner brengt voorts een indrukwekkende hommage aan een vertaalster die langzaam uit het zicht verdween en Els Snick schreef een column.

    Lees meer >
  • Nieuwe blog Vandaags vertaalprobleem

    Robbert-Jan Henkes schrijft een blog. Daarin zelfreflecteert hij, en in deze column zelfreflecteert hij terug. Maar hij schrijft ook over niet allitereren en andere vertaalproblemen. En in deze column ook over alles waarover een vertaler kan bloggen; om te eindigen met een aansporing, want bloggende vertalers zijn nooit alleen.

    Lees meer >
  • Textiel los, licht en luchtig

    Tussen vliegen en luiers weeft Isabelle Bambust een tekst over de texturen van textiel, los, licht en luchtig, waarin gastronomie en protectie naast elkaar staan en Franse, Vlaamse en Nederlandse weefsels laten zien dat niets is wat het lijkt.

    Lees meer >
  • Als de dooier in het ei

    Voor haar vertaling van Jon Fosses De andere naam koos Marianne Molenaar een nieuwe vertaalstrategie: niet meer direct beitelen en schaven, maar meedrijvend vertalen. Met als resultaat dat oplossingen als vanzelf te voorschijn plopten. Door de confrontatie van die twee aanpakken zou ze nu graag eens meesurfen op het vertaalproces zelf.

    Lees meer >
  • Over haren en barbaren

    Via het Griekse Meteora en de Egyptische woestijn kwam Ton Naaijkens in het Eindhovense Van Abbe museum. Ware liefde en duivelse verzoekingen mondden daar uit in een nieuwe lichaamservaring, een vertaalsiddering.

    Impressie van de tentoonstelling "Yael Davids. A daily practice"

    Lees meer >
  • Vertalen met Google Translate

    Het origineel is de ideale vertaling van de vertaling. Onbereikbaar, zoals elk ideaal, en zeker met googletranslate: wanneer Robbert-Jan Henkes heen en weer laat machinevertalen, worden zinnen kameleontisch en serveren obers brillen. Engels blijkt de maat van alle dingen.

    Lees meer >
  • Kafka's conjunctief

    De beroemde eerste zin uit Der Prozess van Franz Kafka bevat de conjuntiefvorm ‘hätte’. In veel vertalingen wordt over die vorm heen gestapt. Maar de keuze voor ‘zou’ of geen ‘zou’ heeft wel degelijk gevolgen, schrijft Els Andringa. Kafka zou Kafka niet zijn als er geen afgronden achter zijn subtiliteiten schuilgingen.

    Lees meer >
  • Antigone in Zuid-Afrika

    Een antieke Griekse tragedie kan door de context nieuwe urgentie krijgen: Tycho Maas laat zien hoe tijdens het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime Nelson Mandela en een aantal theatergroepen Sofokles’ Antigone vertaalden in verzet tegen apartheid. Zo werd Antigone een heldin en vrijheidsstrijder.

    Winston en John als Antigone en Kreon (© The South African State Theatre)

    Lees meer >
  • Brel Vertalen

    Jacques Brel is niet voor niets beroemd om zijn virtuoze taalacrobatiek. Beluister je zijn vertolking van ‘Vesoul’ dan duizelt het je van de plaatsnamen die in rap tempo worden uitgestort. Wat doen vertalers daarmee? Bert de Waart beluisterde twee Nederlandse versies van dit lied: ‘Delfzijl’, gezongen Jenny Arean en Lucretia van der Vloot, en ‘Leerdam’, gezongen door Jeroen Willems.

    Lees meer >
  • De canon van vertalingen

    De vertaling van kinderliteratuur stond in Sovjet-Rusland op een bijzonder hoog peil. Vinnie-Poech, Pljoech en Pljich, Alisa en Peppi, zoals ze in het Russisch heten, werden stuk voor stuk onsterfelijk dankzij vertalers als Daniil Charms, Boris Zachoder en Nina Demoerova. Het brengt Robbert-Jan Henkes op het idee van een canon van vertalingen.

    Lees meer >
  • Creatief taalgebruik in vertaling

    Taal die afwijkt van de norm pleegt in vertaling genormaliseerd te worden. Of niet? Imogen Cohen verrichtte promotieonderzoek naar creatief taalgebruik in zes Nederlandse romans en hun Engelse vertalingen. Wat gebeurt er in vertaling met creatieve samenstellingen als ‘gedachtenbrand’ en ‘telefoonjeuk’, en ongewone collocaties als ‘[het] stuurloze hoofd’?

    Lees meer >
  • Dichter-vertaler in het Ladino

    In 2011 verscheen voor het eerst een vertaling van de Odyssee in het Ladino, de taal van de Sefardische joden in de Diaspora. De vertaling was van de hand van de toen 85-jarige Moshe Ha-Elion, die in 1925 in Thessaloniki geboren werd, de concentratiekampen overleefde en zich na de oorlog in Palestina vestigde. David Omar Cohen over deze bijzondere vertaler, de minderheidstaal die zijn moedertaal is en de bijzondere gedichten die hij schreef in de vorm en verteltrant van oude Sefardische balladen.

    Moshe Ha-Elion (foto 2017)

    Lees meer >