22:3

vrijdag vertaaldag

Archief

2022 | Week 1: Eva Wissenburg

Eva Wissenburg vertelt hoe belangrijk zichtbaarheid is voor haar als vertaler.
Lees meer >

Filter jaargang 28:4

Nicolaas Matsier, Miek Zwamborn, Philip Booth, Emilia Menkveld, Heleen Oomen, Elies Smeyers, Eva Wissenburg, Janne Van Beek, Charlotte van Rooden, Charlotte Woillez, Adiëlle Westercappel, Alice Tetley-Paul, Mattho Mandersloot, Christina Siever, Elbert Besaris, İlayda Buse Demirci, Lette Vos, Erik Lindner en David Omar Cohen.
Lees meer >

Dossier Vertalen en herhalen

Van stijlzonde tot geliefd stijlkenmerk: het verschilt nogal per taal en cultuur hoe er tegen herhaling wordt aangekeken. Een ding staat vast: zowel auteurs als vertalers worden er voortdurend mee geconfronteerd.
Lees meer >

Actueel GAU sponsor FVP

De komende drie jaar zal de Filter Vertaalprijs – de prijs voor de beste vertaling van het jaar – gesponsord worden door de Groep Algemene Uitgevers.
Lees meer >

 
  • Vintage Filter OM HOORNDOL VAN TE WORDEN?

    Het jongste Filter-nummer zorgt voor aardig wat consternatie. Daarmee is het meteen vintage, hoe pril de aflevering ook is. Bij wijze van uitzondering – en om de gedachtewisseling te openen en te bevorderen – plaatsen we stante pede het artikel dat voor sommigen een steen des aanstoots is en voor anderen een openbaring: Emilia Menkvelds jeugdmemoire annex interview met beleidsmensen van het verantwoordelijke fonds. Het is om hoorndol van te worden, schreven de jonge vertalers ter versteviging van de noodkreet dat zij met uitsterven bedreigd zouden zijn. In de sociale media – en daarbuiten – wordt heftig gereageerd. Vertalers nemen zich voor te onderhandelen met het mes op tafel (http://www.aarnout.nl/dagboek/); uitgevers doen hun beklag en willen een masterplan om het vertaalbestel aan te passen aan de huidige tijd. Lees hier wat zo voor ophef zorgt.

    Lees meer >
  • Vrijdag Vertaaldag

    Het jongste nummer van Filter, net verschenen, bruist van de jeugdmemoires. De verhalen zijn enthousiast en somber tegelijk. Een vertaalcarrière gaat niet van een leien dakje. Het relaas van Eva Wissenburg hoort daar ook bij. Zij schreef het voor VNLex en vertelt hoe belangrijk zichtbaarheid is en hoe zij alle ballen in de lucht houdt.

    Lees meer >
  • Vorige Vertaaldag

    Lies Lavrijsen vertaalde Petit Hanneton van Yann en Schwartz, een stripalbum dat aan elkaar hangt van de woordspelingen en is doorspekt met argot uit het Frankrijk van de jaren vijftig. Voor het louchébem – de geheimtaal die van oudsher wordt gesproken onder Parijse slagers – vond ze een heel originele oplossing.

    Lees meer >
  • Vintage Filter KERSGESCHENK VERSUS KERSSPROOKJE

    Het is weer de tijd van het jaar, voor versierde bomen, copieuze familiediners, in de mensen een welbehagen en alle andere kerstclichés die Charles Dickens de wereld in heeft geholpen. In het Verenigd Koninkrijk gaat Dickens door voor de man ‘who invented Christmas’ (zondag 26 december, 11.50 uur, Net 5). Telkenjare hoorde ook de mogelijkheid om minstens tien verschillende filmversies van A Christmas Carol te bekijken tot de traditie, maar dit jaar is daar kennelijk een eind aan gekomen als ik de VPRO-gids mag geloven. Gelukkig hebben we de vertalingen nog, er zijn er op dit ogenblik minstens vijf in omloop. Die vertaaltraditie begon al vrij snel na het uitkomen van het origineel in 1843 en leidde meteen tot conflicten waarin de kerstgedachte ver te zoeken was, zoals Marc van Zoggel in het kerstnummer van Filter in 2018 aantoonde. Dat ook aan andere vertaalemoties gewijde nummer is nu in zijn geheel op de website ontsloten.

    Lees meer >
  • Dossier Vertalen en herhalen

    Van stijlzonde tot geliefd stijlkenmerk: herhaling is in taal alom aanwezig, maar hoe er tegen herhaling in literaire teksten wordt aangekeken verschilt nogal per taal, cultuur, tijd en persoon. Wat moet, of dóét, een vertaler ermee? Vier auteurs belichten het verschijnsel in een aantal heel verschillende vertalingen in en uit het Nederlands. Zij gaan onder andere in op werk van Gerard Reve, Italo Calvino en Gerbrand Bakker, op Kader Abdolahs vertolking van de Koran en op de vierentwintig uur durende perfomance Mount Olympus van Jan Fabre en Jeroen Olyslaegers. Filter presenteert deze bijdragen in een splinternieuw dossier: ‘Vertalen en herhalen’.

    Lees meer >
  • GAU nieuwe sponsor Filter Vertaalprijs

    De komende drie jaar zal de Filter Vertaalprijs – de prijs voor de beste vertaling van het jaar – gesponsord worden door de Groep Algemene Uitgevers. De GAU geeft hiermee uitdrukking aan het belang dat zij hecht aan goede vertalingen en vertalers. Eerder werd de prijs, die sinds 2007 wordt uitgereikt, gesteund door individuele uitgevers en andere begunstigers. De jury van de Filter Vertaalprijs 2022 gaat in januari aan het werk, de uitreiking is voorzien voor het najaar van 2022.

    De Filter Vertaalprijs wordt toegekend door de Stichting Filter, het prijzengeld bedraagt €10.000 per jaar.

    Voor verdere informatie over de prijs kunt u contact opnemen met Stichting Filter (info@tijdschriftfilter.nl).

    Lees meer >
  • Lampionraadsels en meer

    Twaalf jaar werkten Anne Sytske Keijser, Mark Leenhouts en Silvia Marijnissen aan hun vertaling De droom van de rode kamer. Deze monumentale roman is een hoogtepunt uit de klassiek Chinese literatuur en zit vol verwijzingen naar kunst, filosofie, muziek en literatuur, wat vroeg om de nodige vertaalvaardigheid. Silvia Marijnissen licht toe.

    Illustratie uit De droom van de rode kamer, hoofdstuk 8

    Lees meer >
  • Vintage Filter Het verhaal van Genji

    Het was lang wachten op de hele prins, verzuchtte Ivo Smits in 2014 in Filter toen hij de vertaalgeschiedenis uit de doeken deed van Genji monogatari, het verhaal van Genji. Pas in 2013 verscheen Het verhaal van Genji, een integrale vertaling in het Nederlands door Jos Vos, rechtstreeks vanuit de brontaal. Dit boek van een tiende-eeuwse hofdame aan het Japanse keizerlijke hof had zegge en schrijve tien eeuwen liggen zwijgen tot iemand het voorzag van een stem. Een paar decennia lang was er aangerommeld met de tekst (fragmenten; wat omwegen via het Engels etc.), maar nu was er sprake van erkenning en definitieve ontsluiting. Ivo Smits (lees zijn blog: http://penseelvanwind.nl) vertelde een intrigerend verhaal over dat aanrommelen (bijvoorbeeld het opmerkelijke verband met Mussolini en andere Italiaanse fascisten of de veronderstelde Japanse gewoonte drie bloemen van de dag op een waaier aan te bieden bij een bezoek). De vertaalgeschiedenis van de Nederlanden heeft tal van kanten, ook Japanse – lees hier het hele verhaal van de hofdame.

     

    Lees meer >
  • Recensie biografie J. Eijkelboom

    Ton Naaijkens bespreekt de biografie van Jan Eijkelboom door Kees van ’t Hof. ‘Op het dek van de Zuiderkruis overviel hem bij het lezen [...] het verlangen om het gedicht te vertalen,’ vertelt Van ’t Hof, en ‘de wens om het “op die manier dichter bij zichzelf te brengen”.’ Was Eijkelboom, die we kennen als dichter, eigenlijk eerder een vertaler?

    Lees meer >
  • De verbittering van Céline

    In 1934 verscheen in Moskou Voyage au bout de la nuit in het Russisch. Louis-Ferdinand Céline was zwaar ontstemd over de vertaling, waaraan in zijn ogen geprutst was voor propagandadoeleinden. Carlijn Brouwer las erover in de brieven van de auteur in Privé-domein nummer 196: Sterven of liegen en vraagt zich af in hoeverre deze kwestie bijdroeg aan de verbittering die spreekt uit de pamfletten die Céline in de jaren daarna publiceerde.

     

    Lees meer >
  • hashtag #WijZijnNeerlandici

    Onder de hashtag #WijZijnNeerlandici deelde Anne Sluijs op sociale media waarom zij ervoor koos Nederlands te gaan studeren. In deze column vertelt ze hoe ze vervolgens in de vertaalwereld terechtkwam, én hoe dit haar kijk op het Nederlandse literaire veld veranderde.

    Lees meer >
  • Vintage Filter Het vertalen van filosofisch werk

    Het vertalen van filosofisch werk kan gevaarlijk zijn, zeker als het gebeurt voor een internationaal publiek, dus in het Latijn. Die taalkeuze ligt tegenwoordig wat minder voor de hand dan zo’n vierhonderd jaar geleden, toen de bekende expat René Descartes in Amsterdam zijn Discours de la méthode publiceerde en liet vertalen. In Filter-jaargang 17 illustreerde Corinna Vermeulen met specifieke voorbeelden uit de tekst en contekst van die eerste, Latijnse vertaling op fraaie wijze  algemene kwesties, problemen en dilemma’s van het vertalen: woord of betekenis, concordant of niet, uitbreiden of inkorten, uitgesproken of gecensureerd? De vertaler is soms eigenwijs, schiet dan weer een bok of juist in de roos, de auteur is lui en liegt soms, lezers reageren boos. Andere tijden, ongeveer hetzelfde liedje.

    Descartes Discours

    Lees meer >
  • Obe Postmaprijs voor Jan Popkema

    Afgelopen dinsdag werd in Leeuwarden opnieuw aandacht besteed aan de Obe Postmaprijs die ongeveer een jaar geleden werd toegekend aan vertaler Jan Popkema voor zijn Friese vertaling van Patrick Süskinds Das Parfum. Jabik Veenbaas steekt zijn neus in de bedwelmende tekst en wordt omklaaid door de mjitske rook van nachtpotten en welriekendere dampen en geuren.

     

    Lees meer >
  • Vertalen in de Nederlanden

    Dubbel feest: zaterdag 25 september verscheen niet alleen de nieuwe Filter, maar ook Vertalen in de Nederlanden. Een cultuurgeschiedenis. De vertaalgeschiedenis van de Lage Landen – van meet af aan doordrenkt van vertaling – is daarin eindelijk opgetekend vanaf het jaar 500 tot en met nu. Ton Naaijkens sprak bij de presentatie van het boek op de manifestatie Nederland Vertaalt. 

     

    Lees meer >
  • Notities aan de zijlijn

    De Nederlandse overheid besteedt tolk- en vertaaldiensten inmiddels uit aan commerciële bureaus en het register voor tolken en vertalers van de Raad voor Rechtsbijstand staat sinds 1 juli open voor tolken met een flink lager taalniveau. Funeste gevolgen zijn te verwachten en werden deze week voelbaar, het begrip ‘gerechtstolk’ brokkelt verder af en daarmee overigens ook de rechtstaat, schrijft Roemer Leushuis.

    Afbeelding: Dibujos al Margen

    Lees meer >
  • Dossier Literair vertalen en technologie

    Wat kan technologie anno 2021 betekenen voor het literair vertalen én voor de vertaalwetenschap? In een gloednieuw en vuistdik Webfilterdossier, samengesteld door Joke Daems en Gys-Walt van Egdom, worden uiteenlopende nieuwe mogelijkheden kritisch tegen het licht gehouden. Met bijdragen van Jack McMartin, Luc van Doorslaer, Haidee Kotze, Gys-Walt van Egdom, Joke Daems, Winibert Segers, Henri Bloemen, Onno Kosters, Margot Fonteyne, Rebecca Webster, Lisa Horenberg, Chris Bakker, Pauline de Bok en Theo van der Ster.

      
     

    Lees meer >