13:3

vrijdag vertaaldag

Archief

2019 | Week 37: Lorenz De Witte-Vroman

Lijken vertalers op ouders die hun eigen onhebbelijkheden doorgeven? Lorenz De Witte-Vroman las een gedicht van Philip Larkin en de vertaling door Jan Eijkelboom en geeft vertalers iets meer hoop. Maar wat betekent een stille blauwe hemel? En laat eeuwig geluk je naar de hel glijden?
Lees meer >

Filter jaargang 26:2

Ulf Stolterfoht, Miek Zwamborn, Paul Claes, Vincent Hunink, Lily Meyer, Philippe Noble, Silvia Marijnissen, Hilde Kugel, Martin de Haan, Dieter Van Tilburgh, Winibert Segers, Gys-Walt van Egdom & Henri Bloemen
Lees meer >

Dossier Else Otten Übersetzerpreis

Op 11 april jl. werd de Else Otten Übersetzerpreis 2018 uitgereikt aan Ira Wilhelm voor haar vertaling van Stefan Hertmans' De bekeerlinge (2016) als Die Fremde. De Else Otten prijs wordt eens in de twee jaar toegekend voor de vertaling van belangrijk Nederlandstalig literair werk in het Duits en bedraagt € 5.000.
Lees meer >

Actueel Filter Vertaalprijs 2019 uitgereikt

De Filter Vertaalprijs 2019 is uitgereikt aan Jos Vos voor zijn vertaling *Het hoofdkussenboek* van Sei Shōnagon
Lees meer >

 
  • Vrijdag Vertaaldag

    Lijken vertalers op ouders die hun eigen onhebbelijkheden doorgeven? Lorenz De Witte-Vroman las een gedicht van Philip Larkin en de vertaling door Jan Eijkelboom en geeft vertalers iets meer hoop. Maar wat betekent een stille blauwe hemel? En laat eeuwig geluk je naar de hel glijden?

     

     

     

    Lees meer >
  • Vorige Vertaaldag

    Eindelijk las Jan Gielkens de monumentale roman Jahrestage van Uwe Johnson. Dat prikkelde hem om in New York de precieze manier te ervaren waarop de schrijver de werkelijkheid weergeeft in zijn fictie. Maar het bracht hem vooral bijna onweerstaanbare vertaaljeuk. Zal die veranderen in vertalersnijd?

     


    Borstbeeld van Johnson in het Pommerse Güstrow, foto: Mrs Myer (Wikipedia Uwe Johnson)

    Lees meer >
  • Onbegonnen werk Pinokkio

    'De leukst bewegende teksten zijn vertalingen' schrijft Ton Naaijkens, maar op zo'n warme zomerdag zouden ze ook weleens stil mogen staan. Toch laat hij zich door de nieuwe Pinokkio-vertaling verleiden tot een speurtocht naar een onvindbare vertaler. Een verhaal over marionetten en peper-en-zoutkleurige pruiken.

    Illustratie van Sjaak Rood bij de vertaling van Pietha de Voogd

     

    Lees meer >
  • Het kunstje van vertalen

    Als Jeske van der Velden verdwaald raakt in haar mentale woud van metaforen slaat ze weleens een boek open, en dat levert dan weer mooie bespiegelingen op. Zoals nu, over de vertaler als glazenwasser-illusionist en het opschorten van ongeloof.

     

     

    Lees meer >
  •  Als de herder vertaalt...

    Dat het IJslandse woord voor telefoon een oude term is voor een lange draad wist Vera Magnússon al, maar deze zomer hoorde ze welke IJslandse vertaling er is bedacht voor het begrip 'mansplaining'. Het heeft iets met schapen te maken.

    Een beeld uit de zwarte komedie Hrútar (2015) van Grímur Hákonarson

    Lees meer >
  •  in memoriam Ronald Jonkers (1948-2019)

    Op 12 juli is Ronald Jonkers overleden, de vertaler van cultboeken als Zen en de kunst van het motoronderhoud, Gödel, Escher, Bach en De veiling van nr. 49. Ton Naaijkens betuigt zijn eer aan een vertaler die hij nooit ontmoette.

     

    Remedios Varo, Bordando el Manto Terrestre

    Lees meer >
  • Vom Flachmann verführt worden

    Na het blog van A.Z. Foreman ontdekte Bert de Waart nóg een verrassende pagina vol vertalingen, dit keer Duitse vertalingen van Nederlandse en Belgische dichters met flair. Van Drs. P. tot Marsman en via Nijhoff en Carmiggelt weer terug.

    Lees meer >
  • De vertalers  Jan en Annie Romein

    Jan Romein en Annie Romein-Verschoor waren niet alleen historici en schrijvers, maar ook vertalers. Hanneke Roodbeen volgt het spoor van hun vertalingen en duikt de archieven in.

     

    Lees meer >
  • Recensie Teksten in beweging

    De bundel Teksten in beweging, samengesteld ter gelegenheid van Ton Naaijkens emeritaat, is met bijna vijftig bijdragen uit zowel wetenschappelijke als literair scheppende hoek bijna even veelzijdig als de gevierde zelf. Een ruime en enthousiasmerende staalkaart waarin iedereen kan ontdekkingen doen, schrijft Erik De Smedt.

    Lees meer >
  • Elfde-eeuwse lijstjes

    Het Hoofdkussenboek van de elfde-eeuwse Japanse hofdame Sei Shōnagon is een boek vol lijstjes die de hedendaagse lezer vaak onmiddellijk aanspreken. Jos Vos vertelt waarom hij in zijn vertaling – bekroond met de Filter Vertaalprijs 2019 – ook de ‘drogere’ opsommingen van Sei Shōnagon opnam en hoe hij daarbij te werk ging. Het hoofdkussenboek verandert in vertaling soms in een voetnotenboek.

    Lees meer >
  • Eerlijke beloning voor vertalers

    Corinne Ellemeet van GroenLinks vroeg de minister deze week extra geld vrij te maken voor werkbeurzen voor literair vertalers, maar ALLE boekvertalers verdienen een eerlijke beloning. In zijn column in het nieuwe Filter-nummer vraagt Martin de Haan aandacht voor deze systeemfout in het Nederlandse vertaalbestel.

    Lees meer >
  • Gerechtstolken in Nederland een pleidooi

    Bij overheidsdiensten bestaat een groot tekort aan gekwalificeerde tolken en vertalers, die bovendien onderbetaald worden. Het ministerie van Justitie wil dit oplossen door het werk voortaan via bemiddelingsbureaus uit te besteden in plaats van rechtstreeks aan tolken en vertalers. Een slechte zaak, vindt Roemer Leushuis, die aanbevelingen doet om het tij te keren.

    Vrouwe Justitia
    (plafondschildering in de Zweedse kamer van de Cathedral of Learning te Pittsburgh)

    Lees meer >
  • Lentedroom 

    De jury Duits stelde de deelnemers van Nederland Vertaalt voor een lastige opgave: een zingbare vertaling maken van Wilhelm Müllers ‘Frühlingstraum’, onderdeel van de liederencyclus Die Winterreise van Franz Schubert. De luisteraar wordt heen en weer geslingerd tussen lieflijke lentedroom en barre winter, en ook de vertaler moet zich voortdurend van de stemmingswisselingen in de muziek bewust zijn, schrijft jurylid Christiane Kuby.

    Lees meer >
  • De bloemen van de sleutel van de hemel

    De vertaling van de tekst van de Johannespassie in een programmaboekje zet Isabelle Bambust aan tot mijmeringen over de verschillende associaties die botanische benamingen in diverse talen kunnen oproepen. 

    Lees meer >
  • Pinkster Algoritmetje

    Op een mooie pinksterdag beseft Gys-Walt van Egdom plots hoe fijn het is dat de gewonemensentaal niet universeel vertaalbaar is. Misschien is het Pinksterfeest toch een vertalersfeest?

     

     Pieter Bruegel de Oude, ‘De toren van Babel’ (Wenen) [illustratie via Google Art Project]

    Lees meer >
  • In memoriam Martine Bijl

    Vorige week donderdag overleed Martine Bijl: taalvirtuoos, kinderboekenschrijfster, theatermaakster, vertaalster. In onze rubriek Vrijdag Vertaaldag een hommage aan haar door Lodewijk Busscher.

    Martine Bijl (1948–2019)

    Lees meer >
  • Dadakunstenares Elsa von Freytag-Loringhoven

    Het vertalen van Siri Hustvedt bracht Jeske van der Velden in contact met de dadaïstische dichteres en kunstenares Barones Elsa von Freytag-Loringhoven, die soms vogelkooitjes op het hoofd droeg of een beha van lege tomatenblikjes. Haar poëzie wacht nog op vertaling.

    Lees meer >
  • Saties ‘Gnossienne’

    De componist Erik Satie was niet alleen excentriek, hij gaf zijn composities ook excentrieke titels. Paul Claes onderzoekt de oorsprong van de term ‘Gnossienne’ en volgt de draad die hem uit het labyrint naar de oplossing brengt.

    Lees meer >
  • Dossier Else Otten Vertaalprijs

    Op 11 april van dit jaar werd de Else Otten Übersetzerpreis 2018 uitgereikt aan Ira Wilhelm voor haar vertaling van Stefan Hertmans' De bekeerlinge (2016) als Die Fremde. De Else Ottenprijs wordt eens in de twee jaar toegekend voor de vertaling van belangrijk Nederlandstalig literair werk naar het Duits en bedraagt 5.000 €. Ira Wilhelm vertaalde werk van Hafid Bouazza, Jan Brokken, Midas Dekkers, Lieve Joris, Anton Koolhaas, Erwin Mortier en Harry Mulisch in het Duits, om maar een kleine greep te doen. In 2015 werd zij genomineerd voor de Filter Vertaalprijs met haar vertaling van de vorige roman van Stefan Hertmans Oorlog en Terpentijn. Webfilter publiceert hier als klein dossier: het Juryrapport, de toespraak die Julia Graf van Hanser Verlag hield bij de uitreiking en een laudatio van Wilhelm door Stefan Hertmans op video.

    Lees meer >
  • Gender-inclusief  Nederlands

    Taal is niet neutraal. Wie zich niet als man en ook niet als vrouw identificeert voelt dat voortdurend. ‘Ik voel me ondertussen wel thuis in mijn lichaam, maar niet in de voornaamwoorden die me worden toebedeeld,’ schrijft Selm Wenselaers en hij legt uit waarom.

    Lees meer >
  • Éric Vuillard

    Tijdens de Vertalersgeluktournee vertellen de vertalers die genomineerd zijn voor de Europese literatuurprijs over hun werk. Liesbeth van Nes staat nu voor de zesde keer op de longlist van twintig boeken, ditmaal met haar vertaling van Éric Vuillards L'ordre du jour. Hier laat ze zien hoe Vuillard de lezer doet watertanden met een lunch die louter een decorstuk blijkt; en ook welke raadselachtige figuur ons naar de dood begeleidt volgens de auteur. Wat betekent dat voor zijn vertaler?

      poularde de Louhans à la Lucien Tendret

    Lees meer >
  • Vertalersfeest in de vertaalmolen

    Voor het tweede jaar op rij veranderde Houtzaagmolen De Ster op Wereldboekendag in een ware vertaalmolen: De Filter Vertaalprijs 2019 werd er uitgereikt en het bulkte er van de vertalers. Heleen Oomen doet verslag van een feestelijke avond.

    Lees meer >
  • Forumdiscussie Een schild van liefde

    Op 28 november 2017 sprak Désirée Schyns tijdens het symposium ‘Getuigenis in vertaling’ aan de Universiteit Gent met vertalers David Bellos, Daniel Cunin, Mireille Cohendy, Marianne Kaas en Philippe Noble over hun vertalingen van getuigenissen door slachtoffers van de Holocaust. Filter presenteert ‘Een schild van liefde’, de transcriptie die Schyns maakte van dit bijzonder boeiende, indringende gesprek, waarin uiteenlopende teksten, ervaringen en opvattingen aan bod komen. Warm aanbevolen en vanaf nu te lezen in ons webdossier ‘Getuigenis en vertaling’.

               

    Lees meer >
  • De vertaler een slaaf?

    In de nieuwe vertaling van James Baldwins The Fire Next Time had vertaler Harm Damsma geen zeggenschap over de vertaling van de termen ‘white’, ‘negro’ en ‘nigger’. Over de vertaling van de politiek beladen woorden valt veel te discussiëren, maar de keuzes van de uitgever gaan in dit geval ten koste van het vileine van Baldwins zinnen. Bovendien hoort de vertaler geen slaaf te zijn van exegeses waar hij niet achter staat, betoogt Ton Naaijkens.

    Lees meer >
  • Dossier Getuigenis en vertaling

    Getuigenis en vertaling lijken onlosmakelijk met elkaar verbonden. Slachtoffers van politiek geweld worstelen met het vertalen van hun ervaringen in een taal die voor buitenstaanders begrijpelijk is, en getuigenisteksten stellen op hun beurt de vertaler vaak voor een lastige taak. In Filters nieuwe webdossier ‘Getuigenis en vertaling’ gaan negen auteurs in op het belang, de impact en de ethische dimensie van vertaling van getuigenissen. Met bijdragen van David Bellos, Sonja Lavaert, Marjolein Corjanus, Winibert Segers, Gys-Walt van Egdom en Henri Bloemen, Michel de Dobbeleer en An Van Hecke. Ingeleid door Anneleen Spiessens.

    Lees meer >
  • Filter op de Sofa - en online

    Deze week zijn weer drie nieuwe Filterjaargangen online gekomen. De webredactie onderwerpt zichzelf aan een analyse en licht een paar hoogtepunten uit.

    Lees meer >
  • Recensie This Little Art

    This Little Art van Kate Briggs heeft één echte hoofdpersoon: het vertalen. De vierhonderd bladzijden waarop kleine en grote kwesties rondom het vertalen aan bod komen lezen volgens recensent Lisa Thunnissen soms als een roman of verhalenbundel en soms als (auto)biografie. Briggs kent haar theoretici, maar schrijft ook over het leven van vertalers en haar eigen vertaalpraktijk. Een aanrader.

    Lees meer >
  •  Found in Translation

    Vertaler A.Z. Foreman is bijna alle talen ter wereld machtig, getuige zijn blog ‘Poems found’. Bert de Waart stuit onder andere op een merkwaardig Latijns gedicht over een gele duikboot. Hij legt de vertaler-mystificateur langs de meetlat met gedichten van Celan en Gorter.

    Lees meer >