16:2

vrijdag vertaaldag

Archief

2020 | Week 39: Robbert-Jan Henkes

Robbert-Jan Henkes schrijft een blog. Daarin zelfreflecteert hij, en in deze column zelfreflecteert hij terug. Maar hij schrijft ook over niet allitereren en andere vertaalproblemen. En in deze column ook over alles waarover een vertaler kan bloggen; om te eindigen met een aansporing, want bloggende vertalers zijn nooit alleen.
Lees meer >

Filter jaargang 27:2

Daniël Rovers, Anne Lopes Michielsen, Carlijn Brouwer, Niek Miedema, Elies Smeyers, Koen Boelens, Heleen Oomen, Emilia Menkveld, Eva Wissenburg, Els Snick, Martin de Haan, Diederik Burgersdijk, Joep Stapel & Jur Koksma
Lees meer >

Dossier Else Otten Übersetzerpreis

Op 11 april jl. werd de Else Otten Übersetzerpreis 2018 uitgereikt aan Ira Wilhelm voor haar vertaling van Stefan Hertmans' De bekeerlinge (2016) als Die Fremde. De Else Otten prijs wordt eens in de twee jaar toegekend voor de vertaling van belangrijk Nederlandstalig literair werk in het Duits en bedraagt € 5.000.
Lees meer >

Actueel Dankwoord Henny Corver

Dankwoord van Henny Corver n.a.v. de Filter Vertaalprijs 2020 voor Pelgrim langs Tinker Creek van Annie Dillard.
Lees meer >

 
  • Vrijdag Vertaaldag

    Robbert-Jan Henkes schrijft een blog. Daarin zelfreflecteert hij, en in deze column zelfreflecteert hij terug. Maar hij schrijft ook over niet allitereren en andere vertaalproblemen. En in deze column ook over alles waarover een vertaler kan bloggen; om te eindigen met een aansporing, want bloggende vertalers zijn nooit alleen.

    Lees meer >
  • Vorige Vertaaldag

    Tussen vliegen en luiers weeft Isabelle Bambust een tekst over de texturen van textiel, los, licht en luchtig, waarin gastronomie en protectie naast elkaar staan en Franse, Vlaamse en Nederlandse weefsels laten zien dat niets is wat het lijkt.

    Lees meer >
  • Over haren en barbaren

    Via het Griekse Meteora en de Egyptische woestijn kwam Ton Naaijkens in het Eindhovense Van Abbe museum. Ware liefde en duivelse verzoekingen mondden daar uit in een nieuwe lichaamservaring, een vertaalsiddering.

                                                                   Impressie van de tentoonstelling "Yael Davids. A daily practice"

     

    Lees meer >
  • Als de dooier in het ei

    Voor haar vertaling van Jon Fosses De andere naam koos Marianne Molenaar een nieuwe vertaalstrategie: niet meer direct beitelen en schaven, maar meedrijvend vertalen. Met als resultaat dat oplossingen als vanzelf te voorschijn plopten. Door de confrontatie van die twee aanpakken zou ze nu graag eens meesurfen op het vertaalproces zelf.

    Lees meer >
  • Vertalen met Google Translate

    Het origineel is de ideale vertaling van de vertaling. Onbereikbaar, zoals elk ideaal, en zeker met googletranslate: wanneer Robbert-Jan Henkes heen en weer laat machinevertalen, worden zinnen kameleontisch en serveren obers brillen. Engels blijkt de maat van alle dingen.

     

    Lees meer >
  • Antigone in Zuid-Afrika

    Een antieke Griekse tragedie kan door de context nieuwe urgentie krijgen: Tycho Maas laat zien hoe tijdens het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime Nelson Mandela en een aantal theatergroepen Sofokles’ Antigone vertaalden in verzet tegen apartheid. Zo werd Antigone een heldin en vrijheidsstrijder.

    Winston en John als Antigone en Kreon (© The South African State Theatre)

    Lees meer >
  • Brel Vertalen

    Jacques Brel is niet voor niets beroemd om zijn virtuoze taalacrobatiek. Beluister je zijn vertolking van ‘Vesoul’ dan duizelt het je van de plaatsnamen die in rap tempo worden uitgestort. Wat doen vertalers daarmee? Bert de Waart beluisterde twee Nederlandse versies van dit lied: ‘Delfzijl’, gezongen Jenny Arean en Lucretia van der Vloot, en ‘Leerdam’, gezongen door Jeroen Willems.

    Lees meer >
  • Teratologische stijlbreuk

    ‘Wat ik doe, doe ik dat wel goed?’ vraagt Adri Boon zich regelmatig af. Hij denkt eigenlijk van wel, maar wanneer hij een gastcollege geeft, gaat het teratologisch mis. Zijn stokpaardje ‘kijk uit voor stijlbreuken in een vertaling’ blijkt ditmaal een monsterlijk gedrocht.

     

    Lees meer >
  • Woorden, weefsels en omwegen

    Vreemde woorden zijn overal, maar ze doen iets anders in een roman dan in een pijnlijk eerlijk essay. Daan Stoffelsen laat zich meevoeren door associaties en etymologische overdenkingen in werk van Wytske Versteeg en Jenny Offill. Over woorden, weefsels en omwegen, en het uitstellen van je oordeel.

     

    Lees meer >
  • Kafka's conjunctief

    De beroemde eerste zin uit Der Prozess van Franz Kafka bevat de conjuntiefvorm ‘hätte’. In veel vertalingen wordt over die vorm heen gestapt. Maar de keuze voor ‘zou’ of geen ‘zou’ heeft wel degelijk gevolgen, schrijft Els Andringa. Kafka zou Kafka niet zijn als er geen afgronden achter zijn subtiliteiten schuilgingen.

    Lees meer >
  • De canon van vertalingen

    De vertaling van kinderliteratuur stond in Sovjet-Rusland op een bijzonder hoog peil. Vinnie-Poech, Pljoech en Pljich, Alisa en Peppi, zoals ze in het Russisch heten, werden stuk voor stuk onsterfelijk dankzij vertalers als Daniil Charms, Boris Zachoder en Nina Demoerova. Het brengt Robbert-Jan Henkes op het idee van een canon van vertalingen.

    Lees meer >
  • Avontuurlijke vertaalwegen

    De Dapperstraat geeft couleur locale aan het beroemde gedicht, ook voor de lezer die de Amsterdamse Dapperstraat nog nooit heeft gezien. Hoe overleeft dat cultuurgoed de tocht naar andere culturen? Bert de Waart leest 46 vertalingen en zoekt het uit: van Plucky Street en Heldengracht tot la calle de Dapper en East End.

    Lees meer >
  • Creatief taalgebruik in vertaling

    Taal die afwijkt van de norm pleegt in vertaling genormaliseerd te worden. Of niet? Imogen Cohen verrichtte promotieonderzoek naar creatief taalgebruik in zes Nederlandse romans en hun Engelse vertalingen. Wat gebeurt er in vertaling met creatieve samenstellingen als ‘gedachtenbrand’ en ‘telefoonjeuk’, en ongewone collocaties als ‘[het] stuurloze hoofd’?

    Lees meer >
  • Who's Afraid of Red, Yellow and Blue

    De Vlaamse dichter Tom Van de Voorde werkt in de marge ook aan poëzievertalingen. Samen met Staša Pavlović bracht hij dit voorjaar bij uitgeverij Vleugels Ik weet uit, een uitvoerige keuze uit het werk van de Sloveense dichter Tomaž Šalamun (1941–2014). Als hij alleen werkt is hij vooral met Amerikaanse dichters bezig. Hij vertaalde werk van Michael Palmer, Ariana Reines en Wallace Stevens en werkt momenteel aan iets nieuws, blijkens het hier gepubliceerde gedicht ‘Who's afraid of red, yellow and blue’, een voorpublicatie uit zijn begin juli te verschijnen dichtbundel Jouw zwaartekracht mijn veer. Het gedicht, waarvan de titel verwijst naar het bekende schilderij van Barnett Newman, gaat onder andere in op de zin en onzin van poëzie vertalen. Kunst, poëzie en vertaling komen op een wonderbaarlijke wijze samen.

    Who’s Afraid of Red, Yellow and Blue III (collectie Stedelijk Museum, Amsterdam)

    Lees meer >
  • Naast Vertalië ligt buurland Schrijvië

    Pal naast het hier al vaak verkende, zowel vermaande als bezongen land Vertalië ligt buurland Schrijvië. Er is veel grensverkeer en om heel wat lappen grond is er voortdurend onenigheid van wie ze zijn. Pendelaar Robbert-Jan Henkes is er kind aan huis. Hij spreekt ook beide talen, maar soms moet hij toch jonge hulptroepen oproepen om de juiste wegen en toon te vinden.

    Lees meer >
  • Dichter-vertaler in het Ladino

    In 2011 verscheen voor het eerst een vertaling van de Odyssee in het Ladino, de taal van de Sefardische joden in de Diaspora. De vertaling was van de hand van de toen 85-jarige Moshe Ha-Elion, die in 1925 in Thessaloniki geboren werd, de concentratiekampen overleefde en zich na de oorlog in Palestina vestigde. David Omar Cohen over deze bijzondere vertaler, de minderheidstaal die zijn moedertaal is en de bijzondere gedichten die hij schreef in de vorm en verteltrant van oude Sefardische balladen.

    Moshe Ha-Elion (foto 2017)

    Lees meer >
  • Pooiers en Vissen

    Waarom worden pooiers steeds met vissen vergeleken? En waarom zijn dat in Latijns-Amerika stokvissen? Roemer Leushuis onderzocht het en constateert ook nog dat het Nederlands veel armoediger is dan het Spaans in zijn woordkeuze voor dit dubieuze beroep.

    Lees meer >
  • Aan banden

    Een schamele column legt het onmiddellijk af tegen de enorme claim op samenhang die van warenhuizen, ideologieën of godsdiensten uitgaat. Maar toch hebben gekooid zijn, Liesbeth List, corona, vertalen en dodenherdenking meer met elkaar te maken dan je denkt. Volg de kronkelwegen van Ton Naaijkens maar.

    Lees meer >
  • Recensie Willem Frederik Hermans als vertaler

    Vandaag – 27 april 2020 – is het vijfentwintig jaar geleden dat Willem Frederik Hermans overleed. Sinds 2005 verschijnen zijn ‘voorbeeldig en pleïadesk vormgegeven’ Volledige Werken. Een uitzonderlijk editieteam heeft er al die tijd gestaag aan doorgewerkt. Het nieuwste deel, deel 19, is gewijd aan vertalingen van Hermans. Het heet ‘Werk van anderen’ maar hoort wel degelijk geheel tot zijn oeuvre – en is wederom voorzien van uitgebreide toelichtingen. Ton Naaijkens bespreekt het, mede ter nagedachtenis aan de schrijver.

    Lees meer >
  • Tacita Dean

    Tijdens een symposium over W.G. Sebald ziet Vera Magnússon een korte biografische film van Tacita Dean over de Duitse dichter en Sebaldvertaler Michael Hamburger. In de film wordt met geen woord gerept over vertalen of over Sebald; de kijker krijgt vooral veel appels en appelbomen te zien. Toch komt vertalen impliciet wel degelijk aan bod.

    Lees meer >