Volg ons op facebook
Nu van de ene op de andere dag de herfst is ingetreden, is de nazomer op slag een herinnering geworden. In een sfeervolle mijmering keert Christane Kuby terug naar zo’n milde nazomerse dag in Gent, doorgebracht met vertaalvrienden. Het gesprek voert langs een roos die boven een muur uitsteekt en Judith Herzberg en dan komen er opeens een man en een vrouw door een deur in de muur naar buiten wandelen en komen er milde gedachten naar boven en een zelfaansporing.
Lees meer >Maarten Asscher, Daria Chernysheva, Paul Claes, Harm-Jan van Dam, Theo Hermans, Michele Hutchison, Silvia Marijnissen, Ton Naaijkens, Philippe Noble, Staša Pavlovic, Barber van de Pol, Charlotte van Rooden, Mathijs Sanders, Désirée Schyns, Annelous Stiggelbout, Lisa Thunnissen, Janne Van Beek, Inge Apon & Caroline Meijer Lees meer >
Veel aandacht gaat uit naar literair vertalen, maar er zijn nog zoveel meer disciplines. In dit dossier aandacht voor stripboekvertalers, die niet alleen te maken hebben met beperkingen die een taal hen oplegt, maar ook met de beperkingen van een tekstballon. Lees meer >
Vertalers Jan Willem Bos en Willem Jan Kok zijn de winnaars van de Filter Vertaalprijzen 2026. Bos ontvangt de Filter Vertaalprijs voor zijn vertaling van Theodoros van de Roemeense schrijver Mircea Cărtărescu, uitgegeven door De Bezige Bij. De Filter Vertaalprijs voor kinder- en jeugdboeken gaat naar Willem Jan Kok voor zijn vertaling van Het laatste jaar van de Britse dichter en schrijver Matt Goodfellow, uitgegeven door Volt Kinderboeken.
Anne Carson! Zeven jaar geleden publiceerden we een fraai essay van Lily Meyer over vertalers en andere schrijvers, waar Carson prominent in paradeerde (https://www.tijdschrift-filter.nl/jaargangen/2019/262/vertalers-en-andere-schrijvers-27-34/). Tien jaar ervoor schreef Elke Brems over Anneke Brassinga en legde een verband met Anne Carson (https://www.tijdschrift-filter.nl/jaargangen/2009/161/dichten-onder-invloed-66-74/). Theo Hermans schreef een fantastisch essay over haar bundel Nox in Teksten in beweging, een nauw aan Filter verwant boek uit 2019. Maar heel recent nog, in de aanloop naar de toekenning aan haar van de Nobelprijs, schreef Jip Lemmens in het nummer dat we Aandachtsoases noemden over Glas, ironie & God, bij ons vertaald door Marijke Emeis. We zijn opgetogen, ook omdat Carson evenzeer een vertaler is.
Nu van de ene op de andere dag de herfst is ingetreden, is de nazomer op slag een herinnering geworden. In een sfeervolle mijmering keert Christane Kuby terug naar zo’n milde nazomerse dag in Gent, doorgebracht met vertaalvrienden. Het gesprek voert langs een roos die boven een muur uitsteekt en Judith Herzberg en dan komen er opeens een man en een vrouw door een deur in de muur naar buiten wandelen en komen eer milde gedachten naar boven en een zelfaansporing.
In de loop van zijn bestaan heeft Filter altijd volop ruimte vrijgemaakt voor de historische blik, voor artikelen waarin gewichtige, opmerkelijke, invloedrijke, vermakelijke, in elk geval wetenswaardige momenten uit de vertaalgeschiedenis voor het voetlicht werden gebracht. In de komende afleveringen van VintageFilter zullen we deze galerij van de geschiedenis nog een keer onder de aandacht brengen, omdat die nog steeds interessant en relevant is.
We trappen af met ‘Netwerken op z’n negentiende-eeuws’ uit 2007, over de opkomst van L.B.J. Burgersdijk aan het einde van de negentiende eeuw als dé Shakespearevertaler van dat moment.
Vertalers Jan Willem Bos en Willem Jan Kok zijn de winnaars van de Filter Vertaalprijzen 2026. Bos ontvangt de Filter Vertaalprijs voor zijn vertaling van Theodoros van de Roemeense schrijver Mircea Cărtărescu, uitgegeven door De Bezige Bij. De Filter Vertaalprijs voor kinder- en jeugdboeken gaat naar Willem Jan Kok voor zijn vertaling van Het laatste jaar van de Britse dichter en schrijver Matt Goodfellow, uitgegeven door Volt Kinderboeken.
Dit jaar worden op 30 september opnieuw de Filter Vertaalprijs en de Filter Vertaalprijs voor kinder- en jeugdboeken uitgereikt. Er zijn in totaal tien boeken en vertalers genomineerd. In aanloop naar de uitreiking tijdens het ILFU stellen we alle genomineerden nog eens voor met de nominatietekst die de jury schreef over hun vertaling.
Deze week de vijfde genomineerde voor de Filter Vertaalprijs kinder- en jeugdboeken: Annemarie Vlaming voor Wolf van Saša Stanišić (vertaald uit het Duits voor uitgeverij Luitingh-Sijthoff)
In het kielzog van Christopher Nolans recente Odysseeverfilming verscheen bij Athenaeum-Polak & Van Gennep een nieuwe uitgave van de Odyssee. Het gaat om een bewerkte versie van de oude prozavertaling van M.A. Schwartz uit 1951. De nieuwe uitgave beweert 'Schwartz te eren en met behoud van betekenis het proza te laten klinken zoals het klonk’. Classicus en vertaler Ramon Selles vraagt zich echter af of Schwartz zich door deze bewerking wel geëerd zou hebben gevoeld.
Dit jaar worden op 30 september opnieuw de Filter Vertaalprijs en de Filter Vertaalprijs voor kinder- en jeugdboeken uitgereikt. Er zijn in totaal tien boeken en vertalers genomineerd. In aanloop naar de uitreiking tijdens het ILFU stellen we alle genomineerden nog eens voor met de nominatietekst die de jury schreef over hun vertaling.
Deze week de vijfde genomineerde voor de Filter Vertaalprijs: Eugenie Schoolderman voor Razend van Ariana Harwicz (vertaald uit het Spaans voor uitgeverij Vleugels).
Dit jaar worden op 30 september opnieuw de Filter Vertaalprijs en de Filter Vertaalprijs voor kinder- en jeugdboeken uitgereikt. Er zijn in totaal tien boeken en vertalers genomineerd. In aanloop naar de uitreiking tijdens het ILFU stellen we alle genomineerden nog eens voor met de nominatietekst die de jury schreef over hun vertaling.
Deze week de vierde genomineerde voor de Filter Vertaalprijs kinder- en jeugdboeken: Esther Ottens voor Een tuintje op je buik van Katharina von der Gathen (vertaald uit het Duits voor uitgeverij Gottmer).
Dit jaar worden op 30 september opnieuw de Filter Vertaalprijs en de Filter Vertaalprijs voor kinder- en jeugdboeken uitgereikt. Er zijn in totaal tien boeken en vertalers genomineerd. In aanloop naar de uitreiking tijdens het ILFU stellen we alle genomineerden nog eens voor met de nominatietekst die de jury schreef over hun vertaling.
Deze week de vierde genomineerde voor de Filter Vertaalprijs: Josephine Rijnaarts voor Nevermore van Cécile Wajsbrot (vertaald uit het Frans voor uitgeverij Oevers).
Dit jaar worden op 30 september opnieuw de Filter Vertaalprijs en de Filter Vertaalprijs voor kinder- en jeugdboeken uitgereikt. Er zijn in totaal tien boeken en vertalers genomineerd. In aanloop naar de uitreiking tijdens het ILFU stellen we alle genomineerden nog eens voor met de nominatietekst die de jury schreef over hun vertaling.
Deze week de derde genomineerde voor de Filter Vertaalprijs kinder- en jeugdboeken: Lies Lavrijsen voor Alma, de storm steekt op van Timothée de Fombelle (vertaald uit het Frans voor uitgeverij Lannoo).
Dit jaar worden op 30 september opnieuw de Filter Vertaalprijs en de Filter Vertaalprijs voor kinder- en jeugdboeken uitgereikt. Er zijn in totaal tien boeken en vertalers genomineerd. In aanloop naar de uitreiking tijdens het ILFU stellen we alle genomineerden nog eens voor met de nominatietekst die de jury schreef over hun vertaling.
Deze week de derde genomineerde voor de Filter Vertaalprijs: Kees Mercks voor De lotgevallen van de brave soldaat Švejk tijdens de Wereldoorlog van Jaroslav Hašek (vertaald uit het Tsjechisch voor uitgeverij Pegasus).
Dit jaar worden op 30 september opnieuw de Filter Vertaalprijs en de Filter Vertaalprijs voor kinder- en jeugdboeken uitgereikt. Er zijn in totaal tien boeken en vertalers genomineerd. In aanloop naar de uitreiking tijdens het ILFU stellen we alle genomineerden nog eens voor met de nominatietekst die de jury schreef over hun vertaling.
Deze week de tweede genomineerde voor de Filter Vertaalprijs kinder- en jeugdboeken: Willem Jan Kok voor Het laatste jaar van Matt Goodfellow (vertaald uit het Engels voor Volt Kinderboeken).
Dit jaar worden op 30 september opnieuw de Filter Vertaalprijs en de Filter Vertaalprijs voor kinder- en jeugdboeken uitgereikt. Er zijn in totaal tien boeken en vertalers genomineerd. In aanloop naar de uitreiking tijdens het ILFU stellen we alle genomineerden nog eens voor met de nominatietekst die de jury schreef over hun vertaling.
Deze week de tweede genomineerde voor de Filter Vertaalprijs: Jan Willem Bos voor Theodoros van Mircea Cărtărescu (De Bezige Bij)
Dit jaar wordt op 30 september opnieuw de Filter Vertaalprijs en de Filter Vertaalprijs voor kinder- en jeugdboeken uitgereikt. Er zijn in totaal tien boeken en vertalers genomineerd. In aanloop naar de uitreiking tijdens het ILFU stellen we alle genomineerden nog eens voor met de nominatietekst die de jury schreef over hun vertaling.
Deze week de eerste genomineerde voor de Filter Vertaalprijs voor kinderen- en jeugdboeken: Annelies de hertogh voor De vliegende klas van Erich Kästner (vertaald uit het Duits voor uitgeverij Borgerhoff & Lamberigts)
Dit jaar wordt op 30 september opnieuw de Filter Vertaalprijs en de Filter Vertaalprijs voor kinder- en jeugdboeken uitgereikt. Er zijn in totaal tien boeken en vertalers genomineerd. In aanloop naar de uitreiking tijdens het ILFU stellen we alle genomineerden nog eens voor met de nominatietekst die de jury schreef over hun vertaling.
Deze week de eerste genomineerde voor de Filter Vertaalprijs: Erik Bindervoet voor Nachtwoud van Djuna Barnes (vertaald uit het Engels voor uitgeverij Orlando).
In de loop van zijn bestaan heeft Filter altijd aan vrijgemaakte geesten de ruimte gegeven om zich in columns onvoorwaardelijk te uiten over alles waar zij zich qua vertaling uit liefde of weerzin druk om maakten. In de komende afleveringen van VintageFilter zullen we onze galerij der columnisten nog een keer onder de aandacht brengen, gewoon omdat het leuk is.
Vandaag geven we het woord opnieuw aan Rokus Hofstede, die in 2007 het lot beschreef van de vertaler met vakantie. Toepasselijk voor de tijd van het jaar en nog steeds erg herkenbaar…
De nominaties voor de jaarlijkse Filter Vertaalprijzen zijn bekend. Op de shortlist staat een breed scala aan literaire vertalingen en hervertalingen van hoog niveau, met opvallend veel boeken die actuele en maatschappelijke thema’s aansnijden, zoals uitsluiting, partnergeweld en het slavernijverleden. De shortlist omvat werk voor jonge en oudere lezers en laat de veelzijdigheid en kwaliteit van het hedendaagse literaire vertalen zien.
In de loop van zijn bestaan heeft Filter altijd aan vrijgemaakte geesten de ruimte gegeven om zich in columns onvoorwaardelijk te uiten over alles waar zij zich qua vertaling uit liefde of weerzin druk om maakten. In de komende afleveringen van VintageFilter zullen we onze galerij der columnisten nog een keer onder de aandacht brengen, gewoon omdat het leuk is.
Vandaag geven we het woord opnieuw aan Barber van de Pol, die in 2013 deze vurige raad aan de beginnende vertaler gaf: "Herken de auteur die naar je lonkt. Hij palmt je in en doet een appèl op je. Hij maakt je gek en trouw. Kom nader tot hem, close, closer, closest."
Eva Overpelt las de novelle Kitchen uit 1988 van de Japanse schrijfster Banana Yoshimoto in de vertaling van Maarten Liebregts. Ze las een tekst waaruit een moderne opvatting over transgender personages leek te spreken en begon te vermoeden dat de vertaling misschien aan hedendaagse normen was aangepast. Zelf het Japans niet machtig toetste ze haar aannames aan de Engelse vertaling en nam contact op met de vertaler. Haar vermoedens bleken niet ongegrond.
Lees meer >
In de loop van zijn bestaan heeft Filter altijd aan vrijgemaakte geesten de ruimte gegeven om zich in columns onvoorwaardelijk te uiten over alles waar zij zich qua vertaling uit liefde of weerzin druk om maakten. In de komende afleveringen van VintageFilter zullen we onze galerij der columnisten nog een keer onder de aandacht brengen, gewoon omdat het leuk is.
Vandaag geven we het woord opnieuw aan Arie Pos, die in 2011 een reeks citaten presenteerde van schrijvers over hun ervaring vertaald te worden ‘“De schrijver schrijft en de vertaler vertaalt,” beweerde Harry Mulisch ooit met een aplomb waardoor je meteen geneigd was er “and never the twain shall meet” achteraan te denken.’ Dat bleek toch best mee te vallen.
Lees meer >
In de loop van zijn bestaan heeft Filter altijd aan vrijgemaakte geesten de ruimte gegeven om zich in columns onvoorwaardelijk te uiten over alles waar zij zich qua vertaling uit liefde of weerzin druk om maakten. In de komende afleveringen van VintageFilter zullen we onze galerij der columnisten nog een keer onder de aandacht brengen, gewoon omdat het leuk is.
Vandaag geven we het woord opnieuw aan Frank Ligtvoet die in 2003 via de Handelingen der apostelen, een vertaling van Ulysses in het Twi, een destijds recente vertaling van het werk van Freud in het Engels én The Scandals of Translation van Lawrence Venuti tot de volgende programmatische vertaalopvatting kwam: ‘Het onbekende bekend maken, het vreemde normaal, van wetenschappelijk teksten romans maken, dat is precies wat een vertaler niet moet doen, hoe groot de verleidingen ook mogen zijn. Het vreemde, het andere, ‘the difference’ uit Lawrence Venuti’s boek, op de een of andere manier in een vertaling tot uitdrukking laten komen, daar moet het om gaan.’
Lees meer >
Wie verslaafd is aan vertalen verliest zichzelf erin, ben je dan ‘lost in translation’? Wie zichzelf verliest in vertalen raakt verstrikt in het onzichtbare ondergrondse woud van vertakte en in elkaar grijpende woordwortels. Wat is dan nog het verschil tussen paddenstoel en pedestal en tussen stool en stoel? Arno Bohlmeijer laat zich meevoeren op het deinende ritme van de meertalige verwarring.
In de loop van zijn bestaan heeft Filter altijd aan vrijgemaakte geesten de ruimte gegeven om zich in columns onvoorwaardelijk te uiten over alles waar zij zich qua vertaling uit liefde of weerzin druk om maakten. In de komende afleveringen van VintageFilter zullen we onze galerij der columnisten nog een keer onder de aandacht brengen, gewoon omdat het leuk is. Vandaag geven we het woord opnieuw aan Rokus Hofstede die zich in 2007 aan de hand van het woord ‘heelgoedhollander’ en een verslag van een studiedag van het Steunpunt Literair Vertalen boog over de immer controversiële en verondersteld hiërarchische relatie tussen het Vlaams en het Nederlands en wat de Vlaamse vertaler daar dan mee moet.
Hoe praat je met een roodborstje? Over dat mysterie bogen zich de afgelopen 114 jaar zeven vertalers en bewerkers van Frances Hodgson Burnetts De geheime tuin. De jeugdklassieker The Secret Garden verscheen in 1911, werd in 1912, 1960, 1975, 1977, 1984, 2019 en 2022 vertaald. Of bewerkt? De Vertaalzolderpodcasters doken in het boek en brachten verschillen in toon, structuur en zelfs inhoud aan het licht. Daan Stoffelsen speelt zoek-de-verschillen voor één belangrijke passage, waarin hoofdpersoon Mary met haar roodborstje in gesprek gaat.
In de loop van zijn bestaan heeft Filter altijd aan vrijgemaakte geesten de ruimte gegeven om zich in columns onvoorwaardelijk te uiten over alles waar zij zich qua vertaling uit liefde of weerzin druk om maakten. In de komende afleveringen van VintageFilter zullen we onze galerij der columnisten nog een keer onder de aandacht brengen, gewoon omdat het leuk is. Vandaag gaan we terug naar 2002 toen Martin de Haan verslag deed van zijn ervaringen met de profetische vertaalmachine Tovertaal, ‘de totale vertaaloplossing’, die hij op zijn computer had geïnstalleerd. Wat beek: de machine wist zich goed raad met zinnen van Michel Houellebecq, Michèle Desbordes en zelfs Cor Boonstra.
In de loop van zijn bestaan heeft Filter altijd aan vrijgemaakte geesten de ruimte gegeven om zich in columns onvoorwaardelijk te uiten over alles waar zij zich qua vertaling uit liefde of weerzin druk om maakten. In de komende afleveringen van VintageFilter zullen we onze galerij der columnisten nog een keer onder de aandacht brengen, gewoon omdat het leuk is. Vandaag Erik Bindervoet en Robbert-Jan Henkes die in 2008 verslag deden van hun kennismaking met het vertaalwerk van Pé Hawinkels en in hem onmiddellijk een geestverwant herkenden.
Lees meer >