‘Wie is toch de vertaalster mijner Werken?’     133-139

De opmars van de vrouwelijke vertaler

Lieke van Deinsen
Beatrijs Vanacker

In het kader van de pas verschenen vertaalgeschiedenis Vertalen in de Nederlanden: een cultuurgeschiedenis (Boom, 2021) schreven de auteurs dit vignet, dat om technische redenen tussen wal en schip viel.

 

Toen Elizabeth Wolff in oktober 1770 de zoveelste Nederlandse vertaling van Voltaires geruchtmakende treurspel Mahomet (1741) onder ogen kreeg, kon ze haar teleurstelling moeilijk verbergen. ‘’t Is jammer dat niet een Neufville zich heeft verledigt om dat Werk op zich te nemen,’ verzuchtte ze. Na verschillende vruchteloze pogingen van mannelijke vertalers was het hoog tijd dat een vrouw zou laten zien hoe het wel moest. De gevierde Amsterdamse Voltairevertaalster Christina Leonora de Neufville, die naam had gemaakt met haar vertaling van diens Discours en vers sur l’homme (1741), was volgens Wolff de evidente kandidaat: ‘Zy, zo iemand, zoude het, het Origineel waardig hebben ten tonele gevoerd’.

Het was niet de eerste en zeker niet de laatste keer dat Wolff tot de conclusie moest komen dat eigentijdse vrouwelijke vertalers hun mannelijke collegae het nakijken gaven. Enkele weken eerder viel haar vergelijking van twee recente vertalingen van Fontanelles Éricie ou la Vestale (1768) eveneens in het voordeel van haar seksegenoten uit. Margareta de Cambon-van der Werkens Erica, of de Vestaale liet Gerrit van Guliks Vestaelsche Maegd ver achter zich. En in dit oordeel stond ze niet alleen. Ook de recensent van de Vaderlandsche Letteroefeningen kwam in een kritische bespreking van beide stukken op een vergelijkbaar eindoordeel uit: ‘alle kundige Liefhebbers onzer Tale en Poëzie, vertrouwen we, zullen eenstemmig zyn in de uitvoering van Mejuffrouw Decambon, boven die door den Heer van Gulik te waerderen’. Een en ander inspireerde Wolff tot een meer verstrekkende constatering: ‘’t is of de mannen het erop toeleggen om mijn Seks de occasie te geeven van te toonen dat zy beter denkt, & verstandiger weet te kiezen’.

Lees verder in de papieren Filter
Lees meer over: