Volg ons op facebook
Laat ik vooropstellen dat ik niet helemaal overtuigd ben van de retorische en theoretische waarde van het begrip ‘liefde’. Zelfs niet nadat ik een heel boek geschreven heb over wat het betekent om uit liefde te vertalen. De afgelopen zes jaar heb ik gewerkt aan de vertaling van de gedichten van Cécile Sauvage (1883-1927), een Franse auteur actief in de eerste decennia van de twintigste eeuw. In haar poëzie wil Sauvage vooral het contact met de wereld doorgronden: thema’s zijn de natuur, moederschap, de dood en de grenzen van taal en kennis. Het mag klinken als een cliché, maar haar dichtkunst is verliefd op het leven. Haar poëzie is nieuwsgierig: ze reikt naar buiten, zowel naar de lezer als naar de wereld in het algemeen, als een plant die slingerend haar ranken uitstrekt uit verlangen andere dingen te vatten, fysiek of cognitief, of het nu baby’s zijn of de vormen van wolken.
Ik kan wel zeggen, wat ik ook vaak doe, dat ik Sauvages werk lees en vertaal omdat ik ervan hou. Ik ben niet door een uitgever aangezocht om het te vertalen; niemand zou me gaan betalen voor het werk (al krijg ik als universiteitsmedewerker mijn onderzoeks- en schrijfuren wel vergoed – niet onbelangrijk). Ik was niet gebonden aan een contract om een integrale vertaling van een bundel af te leveren, dus jarenlang grasduinde ik door Sauvages oeuvre alsof het een tuin was en plukte ik er vooral uit wat me aansprak of betekenis voor me had, wat me het meest beviel. Ik besteedde meer tijd aan het denken over poëzie en het denken over vertaling dan aan het eigenlijke vertaalwerk. Veel denktijd ging op aan de vraag waarom we überhaupt dingen doen, waarom het eigenlijke ‘doen’ ertoe doet, wat voor soort bezigheden als ‘doen’ geclassificeerd kunnen worden en waarom denken zo vaak wordt losgekoppeld van doen. Zou het volstaan, mijmerde ik, om te zeggen dat ik aan Sauvage werkte omdat ik van haar werk hield, zonder dat ik mijn inspanningen anderszins hoefde te rechtvaardigen? En hoe zouden de resultaten van een dergelijke onderneming eruitzien, werk dat niet werd gedicteerd door publicatierichtlijnen of conventionele maatstaven van academische relevantie, maar door liefdevolle aandacht? Hoe ziet vertalen uit liefde eruit?