Witte tanden en kissing teeth    13-23

De vertaling van verbale en niet-verbale codes in meertalige literatuur

Lieve Jooken

Bijna twee decennia na haar opmerkelijke debuut White Teeth (2000), wordt de Jamaicaans-Britse schrijfster Zadie (Sadie) Smith (*1975, Londen) zowel in literair-kritische als in academische kringen tot een van de meest prominente Black British schrijvers van haar generatie gerekend. Haar dickensiaans complexe vertelstijl laat personages door het leven struikelen in een multiculturele wereld. Smith heeft een hekel aan het etiket van ‘literary poster girl for twenty-first-century, multicultural Britain’ (Perfect 2014: 320; literair uithangbord voor het multiculturele Groot-Brittannië van de eenentwintigste eeuw) dat haar vaak werd opgekleefd.1 Haar werk overstijgt inderdaad een transparante postkoloniale lectuur en steekt vaak de draak met de politiek-correcte ernst van een multi-etnisch samenlevingsmodel.

Zadie Smith groeide op in een biraciaal gezin met een Jamaicaanse moeder, een blanke Britse vader en twee broers. Tijdens haar studie Engelse literatuur in Cambridge raakte ze onder de indruk van de literatuur van E.M. Forster, Vladimir Nabokov, Franz Kafka en Virginia Woolf, auteurs die de stijl en plotontwikkeling van haar romans zouden inspireren. Naar de eerste verwijst ze heel expliciet als de schrijver ‘to whom all my fiction is indebted’ in de inleiding op haar roman On Beauty (2005), waarin familiale cultuurconflicten centraal staan, net zoals in Forsters Howards End. Smiths schrijftalent viel op na de publicatie van een aantal korte verhalen in het studententijdschrift The May Anthologies, wat haar een contract bij de uitgever Hamish Hamilton opleverde. Tijdens haar laatste jaren in Cambridge werkte ze aan White Teeth, dat in 2000 verscheen. De roman werd een bestseller. Een populaire miniserie op Channel 4 volgde twee jaar later, en de jonge schrijfster werd snel opgepikt als internationaal fenomeen – de eerste Britse literaire celebrity van de eenentwintigste eeuw (Perfect 2014: 76). Haar originele manier om thema’s als religieus fundamentalisme, postkolonialisme, hybride identiteitsvorming en multiculturalisme in één satirische polyfone roman samen te brengen werd onder meer beloond met de Whitbread First Novel Award, de Guardian First Book Award en the Commonwealth Writers’ Best First Book Prize.

Lees verder in de papieren Filter