Hoe praten vluchtelingen met elkaar?     139-143

Christiane Kuby

Onlangs luisterde ik online naar een lezing van de Duitse vertaalster Mirjam Mandelkow over het vertalen van Caribisch Engels in het Duits, in feite een onderdeel van de grotere vraag: hoe vertaal je spreektaal, hoe vertaal je dialect dat gebonden is aan een bepaalde streek, een land of zelfs een bepaalde stad? Mag je van een tekst in het Berlijns plat Amsterdams maken? Het antwoord is uiteraard nee, en het blijft bij elke tekst opnieuw een grote uitdaging om een soort ‘bovenregionale’ omgangstaal te verzinnen die niet al te kunstmatig overkomt...

Ik herinner me hoe mijn co-vertaler en ik in 2016 worstelden met de vertaling van Nescio, die onvertaalbare Nederlandse schrijver. De charme van de tekst zit ’m nu eenmaal in het mondelinge karakter, of het schijnmondelinge dan, van de ‘issie’s’, de ‘wassie’s’, enzovoorts. Hoe dit in het Duits weergeven zonder dat het geforceerd klinkt? Ik ben nog steeds bang dat het ons destijds niet helemaal is gelukt, en ben sindsdien, actief of passief, op zoek naar betere oplossingen.

De vraag kwam weer levendig bij me terug toen ik de Gesprekken tussen vluchtelingen van Bertolt Brecht in de vertaling van Elbert Besaris ging vergelijken met de Duitse, in 1956 postuum uitgegeven Flüchtlingsgespräche (o dat mooie compositum dat meerdere opties open laat!).