Door het oog van het detail     167-175

Elisa Veini

‘You’ll have to make clear to her that you write in 20th-century Swedish, and ask her to work on them, making the English more contemporary and spoken,’ krijgt dichter Tomas Tranströmer (1931-2015) opgedragen in een brief van zijn vriend en vertaler, dichter Robert Bly.¹ Die ‘her’ naar wie Bly verwijst is een van de vele Amerikaanse vertalers van Tranströmers gedichten. Taal ‘uit 1824’, zoals Bly de opgeblazen lyriek van de vertaler in kwestie noemt, staat inderdaad heel ver van Tranströmer af. Zijn taal is eerder direct, zelfs alledaags, en verrijkt met uitdrukkingen uit de spreektaal.

Toen ik de brief van Bly las, moest ik grinniken. Ik had nagenoeg hetzelfde gedacht bij het lezen van Tranströmers verzamelde gedichten in de Nederlandse vertaling van Bernlef.² Wat ik al bij eerste lezing vermoedde werd bevestigd toen ik de Zweedse en de Nederlandse uitgave van de verzamelde gedichten naast elkaar legde: in de vertaling klinkt Tranströmer ‘mooier’, bij vlagen haast komisch verfraaid. Er waren verschillen in toon en stijl, maar vooral Bernlefs vertaling van bepaalde begrippen begonnen dermate aan me te knagen dat ik die keuzes beter wilde begrijpen.