Vertaling als dialoog     49-52

Esther von der Osten

Volgens een gangbare opvatting zou het origineel achter een vertaling moeten verdwijnen, zou de vertaling het origineel moeten vervangen. Een vertaling kan echter ook worden gezien als een verhouding, een ‘betrekking’. Aan een vertaling werken wordt dan werken aan een betrekking, een verhouding, aan een zich verhouden, het vergt dat positie wordt gekozen ten opzichte van origineel en vertaling. Volgens Jean-Luc Nancy is het politieke wezenlijk gebonden aan het delen van stemmen [partage des voix]. Deze stemmen delen hun verschillende meningen met elkaar over wat en op welke manier er zou moeten worden gedeeld. Het vertalen neemt deel aan dit delen.

Want vertalen is werken aan verschil. Het biedt de mogelijkheid om verschillen en verhoudingen tussen talen, tijden, culturen, zichtbaar te maken en ze in te zetten voor het denken. Vertalen kan zichtbaar en onderhandelbaar maken wat zich op de weg van de ene taal naar de andere, van de ene historische, culturele en sociaal-politieke constellatie naar de andere, ontpopt als onomzetbaar omdat het, bijvoorbeeld als discriminerend vocabulaire, niet alleen onverdraaglijk is geworden maar ook onhoudbaar en dus onoverdraagbaar. Een vertaling kan laten zien dat iets specifieks zich verzet tegen het overdragen naar de tegenwoordige tijd, bijvoorbeeld wanneer een op dit moment als discriminerend erkend woord niet ‘eenvoudigweg’ vertaald wordt, alsof er geen probleem mee is omdat het vroeger een gebruikelijke term was. De vertaling kan op verschillende manieren, afhankelijk van de context, duidelijk maken dat er sprake is van iets problematisch. Want vertalen vindt plaats in de actualiteit van de taal waarin wordt vertaald. Vertalen is meewerken aan die taal en erover meedenken.

Lees verder in de papieren Filter