Wonderlijke Chinese verhalen, indirect vertaald    45-54

Audrey Heijns

Voor een sinoloog die prat ging op zijn kennis van de Chinese taal en cultuur is het vrij wonderlijk om vertalingen te publiceren die zo uit het Duits zijn overgenomen. Het gaat om verhalen vertaald en gepubliceerd door de sinoloog Henri Jean François Borel (1869–1933), die naam had gemaakt met direct uit het Chinees vertaalde confucianistische en daoïstische teksten en befaamd was om zijn reisimpressies en essays over de Chinese taal, cultuur en literatuur. Vanwege zijn reputatie als ‘expert’ – hier in de betekenis van iemand die de taal van de broncultuur goed beheerst – was het niet waarschijnlijk dat zijn lezers zouden betwijfelen of hij deze verhalen direct uit het Chinees had vertaald. Door wetenswaardigheden over de Chinese cultuur toe te voegen lijkt Borel de verhalen ‘Chinezer’ te maken. Probleem is echter dat hij daardoor het risico liep af te wijken van de brontekst. In het eerste deel van dit artikel laat ik zien dat Borel vanuit een Duitse versie werkte en hoe via die Duitse versie (zelf ook geen directe vertaling) invloed van de Engelse versie in de Nederlandse vertaling doorsijpelt. Vervolgens licht ik toe hoe Borel de oorspronkelijke auteur probeert op te roepen door informatie waarover hij meent te beschikken toe te voegen en ondertussen enigszins vrijelijk omgaat met Chinese woorden en uitdrukkingen. Interventies gelden in vertaalland intussen wellicht als onethisch, maar waren in zijn tijd natuurlijk niet ongebruikelijk.

Lees verder in de papieren Filter