Van aardige bomen en bazige spaanvissen    37-40

Eva Wissenburg

David Vann brak in 2008 internationaal door met zijn semi-autobiografische Legend of a Suicide. In 2010 werd dit boek in een vertaling van Arjaan van Nimwegen door De Bezige Bij uitgegeven onder de titel Legende van een zelfmoord. Sindsdien werd al zijn fictiewerk door dezelfde uitgever binnen het jaar uitgebracht, hetzij vertaald door Arjaan van Nimwegen, hetzij door zoon Thijs van Nimwegen. De vijfde titel van Vann die bij De Bezige Bij verscheen was Aquarium, dit keer een vertaalproject van Arjaan en Thijs van Nimwegen samen.

In Aquarium zien we de wereld door de ogen van de twaalfjarige Caitlin en samen met haar ontdekken we stukje bij beetje het geheim dat Caitlins moeder Sheri al sinds haar tienerjaren met zich meedraagt. Een bekend procedé dat plotmatig voor weinig verrassingen zorgt, maar Caitlins beleving van de wereld levert vaak mooie, beeldende passages op.

Omdat Caitlins moeder veel moet werken, brengt het meisje een groot deel van haar tijd door in het Aquarium. Haar liefde voor vissen vormt een rode draad in het verhaal: personages worden gespiegeld aan vissoorten, ruimtes zijn als aquaria en iedereen zoekt de veiligheid die een aquarium kan bieden of probeert zich te verstoppen zoals de vissen met hun diverse camouflagetechnieken ook voortdurend doen. Caitlin beleeft de wereld haast alsof ze zelf een vis is en dat zorgt voor een intense leeservaring. Wanneer de druk te hoog wordt ontsnapt ze aan de werkelijkheid door in bedreigende details op zoek te gaan naar overeenkomsten met haar vertrouwde onderwaterwereld: ‘Mijn moeder rekte zich uit als een inktvis, overal armen, ze kon mijn gezicht en armen en benen allemaal tegelijkertijd slaan terwijl ze ook nog het stuur vasthield, ze ontvouwde zich in het duister, een angstaanjagende slagenstorm waaraan ik niet ontsnappen kon’ (136).

Deze beklemmend realistische uitvluchten van een meisje in een drukkende thuissituatie, de momenten waarop ze als het ware een glazen muur tussen zichzelf en de wereld plaatst, maken de kracht uit van het boek, maar waarschijnlijk was minder meer geweest. De passages waarin Caitlin in haar sprookjesachtige vissenwereld veiligheid zoekt en de plaatsen waar mensengedrag met vissengedrag wordt vergeleken zijn helaas wat al te talrijk en regelmatig te expliciet. Het is alsof de auteur bang is dat zijn lezer de spiegeling niet zou opmerken.

Lees verder in de papieren Filter