Een toekomstige klassieker in vertaling    17-22

Eimaer McBrides Een meisje is maar half af

Jeske van der Velden

Eimaer McBride had naar eigen zeggen slechts zes maanden nodig om haar debuutroman te schrijven. Maar het duurde negen jaar voordat ze in 2013 een uitgever vond die de gok wilde wagen om A Girl is a Half-formed Thing te publiceren. Die gok pakte goed uit. Het boek werd overladen met prijzen en positieve kritieken, en verscheen begin dit jaar ook in een Nederlandse vertaling van de hand van Gerda Baardman.

The New York Times onthaalde A Girl is a Half-formed Thing als een ‘future classic’ (Cohen 2015). Toch roept McBrides debuut bij lezers uiteenlopende reacties op; niet zo verrassend gezien de gitzwarte werkelijkheid die de auteur neerzet: de kwetsbare hoofdpersoon wordt geen enkele genade gegund. Het meisje uit de titel heeft niet alleen te kampen met de constante verwijten van een emotioneel beschadigde, streng gelovige moeder, maar ook met de afwezigheid – later de dood – van haar vader, een aangetrouwde oom die haar vanaf jonge leeftijd misbruikt, en ten slotte met het verdriet en de zorgen om haar ernstig zieke broer, de enige persoon van wie ze onvoorwaardelijk zal blijven houden. Naarmate ze ouder wordt verliest ze zich in een eindeloze reeks seksuele escapades die steeds gewelddadiger en masochistischer worden. Maar wie aan dit boek slechts de indruk zou overhouden dat het leven op het Ierse platteland voor een meisje niet mals is, gaat voorbij aan de complexiteit van het portret dat McBride schetst. Het meisje uit de titel is meer dan een slachtoffer. Zo gebruikt ze als tiener haar seksualiteit als wapen tegen de klasgenoten van haar broer. Dit geeft haar macht over deze in wezen onzekere jongens en vormt haar wraak voor hun pesterijen. Als ze later naar de stad verhuist om te gaan studeren gebruikt ze seks, drugs en drank om schuldgevoelens en verdriet te bestrijden. Haar ontsnappingsdrang ontaardt zo in een gevaarlijk spel van controle en onderwerping, maar één waar de hoofdpersoon zich willens en wetens in stort en dat ze voortzet nadat ze naar huis is teruggekeerd om voor haar doodzieke broer te zorgen. De vraag blijft in hoeverre deze hoofdpersoon werkelijk een slachtoffer is – en in hoeverre haar leefwijze een min of meer bewuste keuze of een overlevingsstrategie vormt.

Kort gezegd is deze roman geen lichte leeskost – maar de hopeloosheid van het bestaan waarin McBride de lezer onderdompelt was niet de enige reden waarom het haar zo veel moeite kostte haar boek gepubliceerd te krijgen, misschien zelfs niet de voornaamste.

Lees verder in de papieren Filter