Wereldbibliotheek haalt de wereld in huis    72-79

De fondsvorming van uitgeverij Wereldbibliotheek

Cornelie van Rinsum

Vaak hoort men in verwarde tijden:
‘O neen, nu kan het niet meer lijden!’
Toch moet men niet te veel besnoeien,
spaart niet op boeken die u boeien.
Ontwikkeling, ontspanning, nut
is nodig in paleis en hut.
Waar moet men levensmoed in zoeken?
In goede en goedkope boeken!

Bovenstaande dichtregels verwoorden de oorspronkelijke doelstelling van de uitgeverij die in 1905 werd opgericht onder de naam ‘Maatschappij tot Verspreiding van Goede en Goedkoope Lectuur’: de bevordering van literatuurspreiding onder de lagere klassen. Ze hangen nog steeds aan de wand in het pand waar uitgeverij Wereldbibliotheek tegenwoordig gehuisvest is. In 2005 vierde de Wereldbibliotheek haar honderdjarig bestaan. Veel boeken zagen in die eeuw het licht, waarvan een groot deel vertaalde literatuur. In dit artikel wordt een profiel geschetst van de Wereldbibliotheek als uitgeverij van vertaalde literatuur met speciale aandacht voor het aanbod uit het Duits. Interessant is de vraag welke talen tijdens haar bestaan een rol van betekenis hebben gespeeld en waarom. Het kader van het onderzoek was te klein om het hele aanbod van de Wereldbibliotheek tussen 1905 en 2004 te bestuderen, daarom is ervoor gekozen de uit het Duits vertaalde uitgaven nader onder de loep te nemen.

Hoewel uitgeverijonderzoek nog in de kinderschoenen staat en een theoretisch kader ontbreekt, is er in de laatste decennia toenemende wetenschappelijke aandacht voor literaire uitgeverijen ontstaan. Het onderzoek waarop dit artikel is gebaseerd, sluit aan bij deze jonge onderzoekstraditie.

Lees verder in de papieren Filter