Lindgrens Pippi Långstrump in verschillende vertalingen    5-14

Een korte receptiegeschiedenis

Astrid Surmatz

Het bekendste boek van Astrid Lindgren, Pippi Långstrump in het Zweeds, Pippi Langkous in het Nederlands, behoort tot de meest vertaalde boeken ter wereld, met vertalingen in ongeveer zeventig talen. Het boek verscheen in Zweden in 1945 en veroorzaakte veel commotie en discussie. Er waren critici die in het boek de belichaming zagen van het ‘nieuwe kind’ en het boek verwelkomden als een zowel qua vorm als inhoud revolutionair werk. Sommigen brachten de speelse elementen in het verhaal meteen in verband met de toentertijd nieuwe stroming van het modernisme en waardeerden de innovatieve elementen in de tekst. Maar er waren ook critici die het boek vanuit verschillende oogpunten volledig afkraakten.

In dit boek leeft een negenjarig meisje helemaal alleen in een huis, ze is enorm sterk en bepaalt haar eigen leefregels. Ze heeft een grote mond tegenover volwassenen en kan de meest bizarre en exotische leugenachtige verhalen en nonsensrijmen ophangen. Critici die kinderliteratuur vooral als pedagogische, opvoedende literatuur beschouwden, kwamen al gauw met de vraag wat lezende kinderen nu eigenlijk met deze Pippi aanmoesten. Moesten de kinderen ook hele taarten verorberen, proberen met één arm een paard op te tillen, het bos in rennen om vliegenzwammen te gaan eten en hoog in de lucht een dansje opvoeren? Wat voor maatschappij zouden we krijgen als kinderen dachten dat ze even belangrijk waren als volwassenen en kleine alleenstaande meisjes niet in een kindertehuis woonden, maar politieagenten die bij haar aan de deur kwamen optilden? Wat was dat voor meisje dat liever snoep had dan vreselijk vieze levertraan? En wat zouden we voor kinderliteratuur krijgen als het doorgeven van belangrijke esthetische idealen en normen en waarden niet langer de kern vormden van de kinderliteratuur? Als het ondermijnen van autoriteit en het onderhoudende, fantasierijke vertellen echt belangrijk zouden worden? Deze meningen van de belangrijkste Zweedse critici moeten de tijdgeest in zowel Europa als de Verenigde Staten enigermate weerspiegeld hebben. Want wat gebeurt er in de meeste (of vrijwel alle) vertalingen van kinderliteratuur? De literaire en opvoedkundige normen van de doelcultuur worden ineens heel belangrijk. Dus de vertalers en uitgevers van vertaalde kinderliteratuur richten zich naar de normen die in hun eigen cultuur en tijd gelden.

Lees verder in de papieren Filter