Literair België in de negentiende eeuw: een land van importeurs?    46-51

Lieven D'hulst

Een prille natie
Het ontbreekt kleine en jonge culturen vaak aan een eigen identiteit en aan voldoende legitimiteit, waardoor ze soms lange tijd schatplichtig blijven aan hun grote buren. Het negentiende-eeuwse België is een schoolvoorbeeld van massale cultuurimport, en die laatste kan slechts begrepen worden vanuit de achtergrond van een rumoerige internationale politiek, die zowel de natievorming als de Europese erkenning van België sterk bemoeilijkt. Als op 4 oktober 1830 de Belgische onafhankelijkheid wordt uitgeroepen, kan van interne en externe stabiliteit nog geen sprake zijn. Enerzijds moet het unionisme het hoofd bieden aan de orangisten en reünionisten die de cohesie van de nieuwe natie pogen te ondermijnen. De nieuwe grondwettelijke en liberale staat blijft anderzijds een doorn in het oog van Willem i, die wat graag opnieuw greep wil krijgen op de zuidelijke provincies. Ook Pruisen en Oostenrijk staan weigerachtig tegenover een expliciete erkenning van het voornamelijk katholieke België. Rusland heeft de handen vol met een opstand in Polen. Alleen het liberale Engeland en het Frankrijk van de Juli-revolutie bejegenen België met enige sympathie. Nadat met de hulp van het Franse leger in augustus 1831 de Nederlandse troepen definitief noordwaarts worden gestuurd, blijven België en Nederland op gespannen voet leven tot in 1839 het Verdrag der 24 artikelen definitief wordt bekrachtigd.

Op economisch vlak gaat het België in de jaren dertig van de negentiende eeuw evenmin voor de wind. In 1831 kent het land een heuse depressie, die het in 1833 en 1835 weliswaar te boven komt, om dan echter vanaf 1839 opnieuw in een diep dal weg te zinken. Vanaf het begin is het land bovendien sociaal en economisch verdeeld. Het noorden leeft – zo goed en zo kwaad als het kan – van de landbouw, met uitzondering van de bloeiende Gentse textielindustrie; in het zuiden zorgen de steenkoolmijnen en de metaalfabrieken voor een verregaande graad van industrialisering. De Vlaamse bevolkingsgroei leidt vrij snel tot aanzienlijke migraties naar het zuiden, met grote sociale problemen als gevolg.

Lees verder in de papieren Filter