Een leek kontje    52-55

Liesbeth van Nes vertaalt Robert Seethaler

Christiane Kuby

Het is niet altijd handig om eerst het origineel te lezen als je een vertaling wilt beoordelen. Als je dat wél doet bestaat namelijk de kans dat je vervolgens de vertaling zwakker gaat vinden, dat je vooral woorden, formuleringen of metaforen die je opvielen gaat missen. Maar hoewel ik De Weense sigarenboer van de Oostenrijkse schrijver Robert Seethaler eerst in het Duits had gelezen, raakte de vertaling van Liesbeth van Nes me (bijna) net zo .

Onder het lezen van het Duits begon ik als het ware in de huid van de vertaalster te kruipen. O jé, dacht ik telkens, hoe moet dat in godsnaam? Wat moet je met al die kleine, bijna onmerkbaar in de tekst verweven Weense of Oostenrijkse namen en woordjes die onopvallend de sfeer bepalen? Het begon al bij de titel.

In het Duits lees je Der Trafikant, en ik moet eerlijk toegeven dat ik het woord niet kende, hoewel het ergens in de verte wel een associatie opriep. De benaming ‘Trafik’ bestaat alleen in Oostenrijk en duidt hetzelfde aan als het Italiaanse tabacchi en het Franse tabac, of bar-tabac, namelijk een winkel met een vergunning voor de verkoop van tabak. ‘Een sigarenwinkel (ook wel sigarenboer of tabakzaak genoemd) is in Nederland een winkel waar onder andere tabak, aanstekers, (kras)loten en lectuur wordt verkocht. Door de vele sigaren die er zijn opgeslagen ruikt een dergelijke winkel voor de niet-roker enigszins muf, liefhebbers van tabak ervaren de geur echter als behaaglijk. Sigarenwinkels zijn er al heel lang. Sommige zaken dateren nog van voor de Tweede Wereldoorlog...’ Zo staat het – enigszins verrassend – in Wikipedia (want is de sigarenboer niet aan het uitsterven, net als de melkboer?). Als je de Nederlandse titel leest, weet je dus meteen waar je aan toe bent, en dat het verhaal in Wenen speelt. Bovendien is ‘sigarenboer’ een prachtig woord, en over precies zo’n sigarenboer gaat de kleine roman van Robert Seethaler, en wel over eentje van voor de Tweede Wereldoorlog, al is die oorlog in het verhaal niet meer ver weg.

Lees verder in de papieren Filter