Op zoek naar een voetnoot – Irene Kafka    16-25

Marjolijn Storm

Sommige mensen laten je niet meer los. Je wilt meer over ze te weten komen ook al zegt men dat dit vrijwel onmogelijk is. Tijdens mijn onderzoek naar de Nederlandse en Duitse vertalingen van Agatha Christies eerste roman The Mysterious Affair at Styles stuitte ik op de vertaalster Irene Kafka. In mijn proefschrift kwam ze nauwelijks voor, maar nadat mijn boek af was begon een speurtocht waarin ik, bizar genoeg, plotseling zelf de rol van detective had.

Het mysterie van de hervertaalde boeken
Uit de lijst met vertalingen die ik voor mijn onderzoek had samengesteld bleek dat Kafka de eerste was die een roman van Christie in het Duits vertaalde: Der Mord auf dem Golfplatz (Murder on the links) uit 1927. Maar wat vooral opviel was dat de drie vertalingen die ze van Christieromans maakte al binnen zes tot tien jaar door een zekere Fritz Pütsch hervertaald werden. De titels waren in de hervertalingen licht tot sterk aangepast: Der Mord auf dem Golfplatz (1927) werd in 1937 Mord auf dem Golfplatz, Die Abenteurer-G.m.b.H. (1932) werd in 1938 Die Abenteuer G.m.b.H. en Roger Ackroyd und sein Mörder (1928) negen jaar later Alibi.

Taal verandert niet zo snel, dus dat kon de reden voor de snelle hervertalingen niet zijn. Ik werd nieuwsgierig en ontdekte langzamerhand dat de verklaring voor de hervertaling van deze drie detectiveromans te vinden was in de maatschappelijke en politieke context van het Duitsland uit die tijd.

Lees verder in de papieren Filter