Een buitengewone dichtheid    51-61

Pablo Neruda's Verblijf op aarde en zijn Canto general

Bart Vonck

Zo overtuigend echt was ik, dat ik niet één schaduw maar twee schaduwen had. Maar een schaduw die een schaduw werpt, moest die, om dat te kunnen, tenminste niet even echt zijn als de mens of het voorwerp waarvan hij de schaduw is?

(Jeroen Brouwers, De zondvloed)

 

 

In dit essay wil ik enkele gedachten ontwikkelen die langzaam in mij vorm hebben gekregen. Ik vertaal al meer dan twintig jaar poëzie uit het Spaans, Frans en laatstelijk ook uit het Portugees. De recente nieuwe vertaling die ik van de Canto general van de Chileense dichter Pablo Neruda maakte (september jl. in de Perpetuareeks van Athenaeum—Polak & Van Gennep verschenen) geldt daarbij als een soort schoolvoorbeeld van hoe ik poëzie in het Nederlands wil omzetten. Niet alleen is de Canto een lang gedicht van circa 15.000 verzen, maar ik vertaalde in 1984 en 2004 al een gedeelte ervan (met medevertalers M. Braet en W. Spillebeen). En nu ben ik met een volledig nieuwe vertaling gekomen. Poëzie vertalen houdt vanzelfsprekend ook een reflectie in over wat poëzie nu eigenlijk is. Daarover zo meteen meer. Maar Neruda’s Canto is een heel specifieke tekst: de Chileense bard schreef eigenlijk een ‘communistische’ encyclopedie over onderdrukking en bevrijding van Latijns-Amerika. Kan de vertaler dat communisme in zijn vertaling meenemen? Ik begrijp ‘communisme’ hier in een dubbele beweging: niet alleen schreef de Nobelprijswinnaar Literatuur een gedicht van lange adem dat een revolutionaire (de maatschappij veranderende) oproep is, hij schrikt er bovendien niet voor terug om bekende namen uit de geschiedenis van het communisme aan te halen en te prijzen. Neruda’s communisme heeft dus gevolgen voor de poëtica van de Canto en vanzelfsprekend ook voor de inhoud van de vijftien zangen. Het is de retorische component die mij hier bezighoudt.

Lees verder in de papieren Filter