‘Zijt gij het mijn prins? vroeg ze hem. Dan hebt ge wel lang op U laten wachten.’    3-11

Nederlandse hervertalingen van Het verhaal van Genji

Ivo Smits

Mijn favoriete stoeptegel in New York is van brons en ligt voor de Public Library. In feite zijn er meer van zulke tegels; samen vormen ze een in brons gestolde boekenkast vol citaten uit en afbeeldingen van meesterwerken uit de wereldliteratuur. Op mijn favoriete stoeptegel staat Anne Franks Achterhuis gezusterlijk naast Het verhaal van Genji (Genji monogatari). Dit klassieke Japanse epos is een enorm lange narratieve tekst die het fictieve verhaal vertelt van meerdere generaties van een groep hovelingen aan het Japanse keizerlijk hof in de tiende eeuw.

Centraal staat de figuur van Genji, ‘de schitterende’, zoon van een keizer en een concubine van lage hofrang. Het zijn die lage rang van zijn vroeggestorven moeder en het ontbreken van een machtige familie van moederskant die verhinderen dat Genji ooit aanspraak kan maken op de troon, een thema dat door het hele werk speelt. Genji’s leven wordt voor een groot deel beheerst door zijn relaties met verschillende vrouwen, en terwijl er zeker sprake is van een hoofse romantiek ligt er onder de oppervlakte van deze relaties toch ook een hunkering naar politiek-sociale erkenning. Het meest extreme voorbeeld daarvan is Genji’s relatie met twee vrouwen die te zien zijn als substituut voor de keizerin. Genji heeft een kortstondige affaire met de keizerin die na zijn moeders dood aan het hof komt en sprekend lijkt op zijn moeder, op wie de keizer hevig verliefd was. Genji zal later een meisje ontvoeren dat erg op de keizerin lijkt (zij blijkt haar nichtje) en modelleert haar tot ideale vrouw om haar ten slotte tot zijn echtgenote te maken. In deze verhaallijn speelt niet zozeer een freudiaans oedipuscomplex-met-substituutmotief als wel een behoefte om zich net-als-zijn-vader-de-keizer te omringen met vrouwen die een keizer toebehoren of daarvan een spiegelbeeld zijn. Toch moet gezegd dat je evengoed kunt stellen dat niet Genji maar de verschillende vrouwen met wie hij relaties onderhoudt de ware hoofdpersonen van deze lang uitgesponnen vertelling zijn.

Lees verder in de papieren Filter