De mooie Melosina    71-78

Castiliaanse vertalingen van een beroemde Franse legende

Lydia Zeldenrust

Rond het jaar 1393 voltooide Jean d’Arras zijn prozaverhaal over de geschiedenis van de mooie fee Mélusine – die in het geheim elke zaterdag in een halve draak verandert – en haar man, de nobele ridder Raimondin. In zijn proloog vertelt d’Arras dat er in de middeleeuwen verhalen bekend waren over feeën die naar de wereld van de mensen kwamen om een man te trouwen, later door deze man werden verraden en vervolgens voor altijd werden verbannen naar de feeënwereld. Dit waren vaak korte legendes uit de orale traditie. De geschreven variant op dit motief van de hand van d’Arras leest echter eerder als een volwaardige geschiedschrijving, waarin de fee Mélusine wordt geportretteerd als een sterke vrouw die een belangrijke plaats in de historie van middeleeuws Frankrijk heeft verworven. Deze Middelfranse tekst, getiteld Mélusine ou La Noble Histoire de Lusignan, werd behoorlijk populair, zoals bijvoorbeeld valt af te leiden uit het feit dat de eerste gedrukte editie uit 1478 in minder dan een eeuw meer dan twintig keer werd herdrukt. Het verhaal werd ook snel door andere schrijvers opgepikt. Zo schreef Coudrette rond 1400 een berijmde versie en werd deze in 1456 vertaald in het Middelduits door Thüring von Ringoltingen. Deze Duitse versie was zo populair dat deze voor het eind van de zestiende eeuw al bijna dertig keer was herdrukt. Andere vertalingen volgden snel: er kwamen versies in het Middelengels, Middelnederlands en het middeleeuws Castiliaans, en later zelfs ook in het Tsjechisch, IJslands en Russisch. In mijn onderzoek naar de verschillende vertalingen van het Mélusine­-verhaal kijk ik naar de versies die in de periode 1400 tot 1600 – op het hoogtepunt van de populariteit ervan – zijn ontstaan. In dit artikel ga ik in op enkele opmerkelijke zaken die ik tijdens mijn onderzoek tegenkwam. Hierbij beperk ik me tot een vergelijking tussen de Franse versie van d’Arras en de twee anonieme Castiliaanse vertalingen.

Lees verder in de papieren Filter