Aargh – vijftig tinten grijs!    35-36

Anne van Buul

Ongetwijfeld de meest gelezen vertaling van het afgelopen jaar is Vijftig tinten grijs, het eerste deel van de erotische trilogie van E.L. James. Het boek prijkt al maandenlang bovenaan alle bestsellerlijsten. 664.557 exemplaren werden er in 2012 van verkocht. Literatuurcritici die zich serieus hebben gebogen over het boek ergeren zich aan de kromme taal en de beperkte woordenschat waarmee de ene seksscène na de andere wordt beschreven. Coen Peppelenbos schrijft op de literaire weblog Tzum: ‘Ik weet niet of het boek in het Engels ook zo beroerd is als de vertaling. Het lijkt wel of ze de basistekst in Google translate hebben gezet en daarna nog een beetje aangeharkt.’ Hij verbaast zich over omschrijvingen als ‘een perfecte wenkbrauw’ (wat is dat?), en vraagt zich af of bepaalde rare fouten in de vertaling ook in het origineel te vinden zijn. Ik had me eigenlijk voorgenomen deze hype aan me voorbij te laten gaan, maar de vertaalkwestie intrigeert me. Vandaar deze korte verkenning van de vertalers van de Fifty Shades­-trilogie en van de verschillen tussen de vertaling en het origineel.

De vertaling blijkt te zijn gemaakt door een (voornamelijk uit vrouwen bestaand) vertalersteam van het Utrechtse bureau TextCase. Op de website van dit bureau staat te lezen: ‘De Nederlandse vertaling werd binnen enkele weken en voordat lezers de Engelse versie zouden oppakken gemaakt. Met een strak schema en enthousiaste vertaalsters en redactrices heeft TextCase het manuscript zodanig vertaald dat verschillende Nederlandse en Belgische media de vertaling beoordelen als “beter dan het origineel”.’ Wie klikt op dat laatste citaat belandt op de website van de Belgische MNM (‘Music and More’), waarop een interview met de hoofdvertaalster Laura Slot te beluisteren valt. Uit dat interview blijkt dat die zogenaamde verbetering ten opzichte van het origineel (een uitspraak die geciteerd wordt door de interviewer, maar aan niemand wordt toegeschreven) er vooral in ligt dat bepaalde fouten uit het origineel zijn gecorrigeerd, zoals inconsequenties en verkeerd gespelde Franse woorden. Volgens Laura Slot is aan de tekst bovendien een ‘zo natuurlijk mogelijke draai gegeven zonder het origineel helemaal te herschrijven’.

De correcties ten spijt is ook de vertaling geen staaltje volmaakte erotische literatuur.

Lees verder in de papieren Filter