De corrigerende tik van een Engelse Nederlander    76-87

Over Mark Prager Lindo

Bianca Graat

‘Vertalers zijn gelijk aan de Hydra van de Fabel; zodra men het eene hoofd afslaat, groeit er een ander aan, maar men moet hun ter eere nageven dat ook, gelijk aan eene kudde hongerige wolven, zoodra de één gewond is, de overige hem aanvallen en verscheuren.’ Zo luidt het weinig vleiende oordeel van de geboren Engelsman Mark Prager Lindo (1819–1877) over de vertalers van zijn tijd (Lindo 1850: 351–352). De naam Lindo zal weinig belletjes doen rinkelen, maar een lezer die enigszins bekend is met de negentiende-eeuwse letterkunde zal de naam de Oude Heer Smits, oprichter en redacteur van (De) Nederlandsche Spectator, onmiddellijk herkennen. Lindo’s bijdrage aan de Nederlandse literatuur reikt echter veel verder dan Janus Snor (Arnhem, 1868) en Brieven en Uitboezemingen van den ouden Heer Smits (Arnhem, 1853), enkele werken die hij onder zijn pseudoniem schreef. Behalve als docent aan de Koninklijke Militaire Academie te Breda, was hij onder zijn eigen naam werkzaam als recensent, literair adviseur en vertaler.

Lindo pleitte voor een betere kwaliteit van vertalingen. Zoals hij in zijn betrekking als docent zijn leerlingen onderrichtte, zo wees hij als criticus de vertalers terecht door hun de beginselen van het vertalen en van de Engelse taal en cultuur bij te brengen, zo blijkt uit recensies die hij schreef voor bijvoorbeeld de Arnhemsche Courant. Ook adviseerde hij de gerenommeerde Haarlemse uitgever Arie Kruseman (1818–1894) over te vertalen romans en toneelstukken voor de uitgave van meerdere literaire reeksen. Zelf tekende Lindo voor de vertaling (of herziening van een vertaling) van tweeëndertig Engelse romans en toneelstukken in de periode 1848–1873.

In dit artikel wil ik een beeld schetsen van de diverse bijdragen van Mark Prager Lindo aan het negentiende-eeuwse vertaaldiscours en de eisen die hij stelde aan zowel de literaire vertaling als de vertaler. Daarnaast wordt de rol besproken die Lindo heeft gehad in de ontvangst van de romans van de Engelse humoristische romanschrijver William Makepeace Thackeray in Nederland.

Lees verder in de papieren Filter