Na de film, nu het boek van de film...    49-56

Novellisatie in Vlaanderen

Jan  Baetens
Dirk De Geest

Voor José Lambert en Rik van Gorp,
de vaders van de vertaalstudie in Vlaanderen

Met de groei van de vertaalwetenschap als discipline is niet alleen de aandacht voor het fenomeen van de (literaire) vertaling exponentieel toegenomen, ook het begrip ‘vertaling’ zelf heeft fundamentele wijzigingen ondergaan. Zowel het toepassingsveld (de reeks fenomenen die vanuit de invalshoek van de vertaalwetenschap werden bestudeerd) als het betekenisveld van ‘vertaling’ zijn gaandeweg steeds verruimd. Het idee (laat staan de norm) van een ‘letterlijke’ vertaling, die een perfecte equivalentie tussen brontekst en doeltekst zou realiseren, is vrijwel geheel verlaten ten voordele van een benadering die veel sterker de nadruk legt op herschrijving, bewerking, variatie en verschuiving. Daarenboven worden de aanwezigheid en het belang van vertalingen in onze moderne, sterk op globalisering gerichte maatschappij steeds sterker onderkend. Het lijkt ondenkbaar om een domein te vinden in onze cultuur dat niet op vertaling gebaseerd zou zijn. Vertaling is, met andere woorden, de regel, en niet-vertaling de (steeds zeldzamer wordende) uitzondering.

Parallel met die grotere aandacht voor het fenomeen vertaling in zijn verscheidenheid is ook de aandacht gegroeid voor de verschillende media die in dat vertaalproces een rol spelen. Vertaling is allang niet meer alleen een kwestie van een louter talige omzetting, maar maakt gebruik van uiteenlopende talige en visuele codes. In die zin laten ook filmstudies en culturele studies zich hoe langer hoe meer inspireren door inzichten uit de vertaalstudie, terwijl omgekeerd de vertaalwetenschap zich bewust wordt van de noodzaak om ook dergelijke fenomenen aan een systematisch onderzoek te onderwerpen. Die ruimere oriëntatie heeft ook de aandacht doen toenemen voor de sociale inbedding van vertalingen, voor de manier waarop vertalingen een rol spelen in diverse culturele en maatschappelijke praktijken en omgekeerd tot op zekere hoogte zelf als een specifieke culturele praktijk beschouwd kunnen worden.

Lees verder in de papieren Filter