Volg ons op facebook | Volg ons op twitter
8:1

vrijdag vertaaldag

Archief

2016 | Week 49: Hilde Kugel

Op deze Vrijdag Vertaaldag speurt Hilde Kugel naar de vertalingen van Betje Wolff (1738–1804) en Anna Barbara van Meerten-Schilperoort (1778–1853).
Lees meer >

Filter jaargang 23:3

Portretten van vertalers, geschilderd aan de hand van vragen als: wie waren ze, waar stonden ze voor, wat zijn hun ideeën nog waard? Stuk voor stuk oorspronkelijke, beschouwende bijdragen op basis van speurwerk dat nodig moet worden voortgezet.
Lees meer >

Dossier Vertaling en censuur

Censuur is een vraatzuchtig monster, dat alles verslindt. Veel houdt het binnen; wat er wel uitkomt, is altijd veranderd. Omdat vertalen en censuur veelvoudig verbonden zijn, publiceert Webfilter dit dossier, met bijdragen van Sarah Bonciarelli, Lidia Rura, Guillermo Sanz Gallego en Jeroen Vandaele.
Lees meer >

Actueel Jury Filter Vertaalprijs 2017 aan het werk

De jury voor de Filter Vertaalprijs 2017 is vastgesteld. Zij bestaat uit Linda Pennings, voorzitter (UvA, Italiaans) Anne van Buul, secretaris (namens de redactie, Nederlands, Engels) Jan Gielkens (als winnaar van prijs 2016, Duits) Ivo Smits (UL, Japans, namens de Stichting Filter) Ieme van der Poel (UvA, Frans)
Lees meer >

 
  • Vrijdag Vertaaldag

    Wie onderzoek doet naar achttiende- en negentiende-eeuwse vertalers, tast dikwijls in het duister. Zelfs vermelding van de naam van de vertaler was in die tijd niet vanzelfsprekend. Toch kun je met monnikenwerk en veel geduld een eind komen, merkt Hilde Kugel tijdens haar speurtocht naar vertalingen van de Duitse schrijfster Benedikte Naubert door Betje Wolff en Anna Barbara van Meerten-Schilperoort. 

    16.49_Van Meerten16.49_Wolff
    Anna Barbara van Meerten-Schilperoort (links) en Betje Wolff

    Lees meer >
  • Vorige Vertaaldag

    Eerder deze maand overleed onverwachts de literair vertaalster Cora Polet (1930-2016). Enkele maanden eerder zochten Petra Broomans en Eline Jongsma haar nog op voor een interview. Zij blikken terug op het leven van deze bescheiden, maar vooruitstrevende spin in het literaire web.

    16.48_Cora Polet

    Lees meer >
  • Festivalkroniek Crossing Border

    Terwijl de hele wereld in beslag genomen is door de Amerikaanse verkiezingsuitslagen, beleeft Jeske van der Velden drie bijzondere dagen op het Crossing Border Festival, waar jonge auteurs en hun vertalers optreden als festivalchroniqueurs. Ook in hun dagelijkse columns is de actualiteit nooit ver weg.

    16.47_tegel

    Lees meer >
  • Recensie La Seconde Profondeur

    In het actuele debat over poëzievertaling in het Nederlands lijkt het soms of er maar twee vertaalstrategieën zijn: brontekstgericht of doeltaalgericht. Bart Vonck recenseert een boek over de twintigste-eeuwse Europese vertaaltraditie en constateert dat het verleden veel rijker en verdraagzamer is dan het heden.

    Omslag _La Seconde Profondeur

    Lees meer >
  • Het grootste beeldwoordenboek ter wereld

    Wat op het eerste gezicht een vrolijk en relatief eenvoudig ‘vertaaltussendoortje’ leek, bleek toch een ware hersenkraker, ook al bevat het te vertalen boek meer beeld dan woord. Birgit Erdmann werd gevraagd om Het grootste (en leukste) beeldwoordenboek ter wereld van de Vlaamse illustrator Tom Schamp in het Duits te vertalen. Zij laat ons zien hoe haar vindingrijke vertaling tot stand kwam, waarin de ‘Kipsalon’ en de ‘Apparte-mens-gebouwen’ een Duits equivalent krijgen.

    16.46_beeldwoordenboek

    Lees meer >
  • Actueel Jury Filter Vertaalprijs 2017

    Op 11 mei 2017 zal voor de elfde keer de Filter Vertaalprijs worden uitgereikt. De voorbereidingen zijn al in volle gang: er wordt druk gelezen en gewogen. De nieuwe jury is zojuist door de Stichting Filter geïnstalleerd.

    Linda _PenningsAnne _van _BuulJan _gielkensIeme _van _der _poelIvo _Smits

    Lees meer >
  • Frankfurter Buchmesse

    Christiane Kuby gaat terug naar Frankfurt, woont op de Buchmesse podiumgesprekken en debatten bij over (herontdekte) Nederlandse literatuur in het Duits, stelt vragen over vertaalde titels en migratie, speelt net niet voor boekendokter –Nescio voor al uw problemen– en eindigt tenslotte zielstevreden op een poëtisch strand.

    16.45_ganzohnetulpen

    Lees meer >
  • Scandinavisch Vertaalatelier

    Eline Jongsma ruilde haar eenzaam geploeter een dagje in voor het Scandinavisch vertaalatelier en leerde daar eindelijk dat Nederlandse aluhoedjes wel bestaan maar luchtkonijnen niet. Een inspirerende dag over hoofdpijnwoorden en briljante vondsten, waardoor een Godin een slons werd. 

    Scandivlag

    Lees meer >
  • Goed gejat

    Wie bij het vertalen van een roman stuit op versregels, kan zelf op hun vertaling gaan zwoegen of dankbaar de vondsten van voorgangers gebruiken als het gedicht in kwestie al vertaald is. Maar zo eenvoudig als dat laatste klinkt, is het niet. Rien Verhoef laat dat zien aan de hand van Shakespeare en Ian McEwan.

    16_43 Bosch

    Lees meer >
  • Woordkunst  revisited

    Vorig jaar verscheen bij UCL Press een selectie uit Herman Gorters Verzen in het Engels. Bert de Waart is enthousiast over de vertaling van Paul Vincent.

    16.42_omslag

    Lees meer >
  • Bij de dood van Gideon Toury

    Deze week kwam het verdrietige nieuws dat de Israëlische vertaalwetenschapper Gideon Toury op 74-jarige leeftijd is overleden. Toury geldt als een van de founding fathers van de moderne vertaalwetenschap, een aimabel denker van het eerste uur. Filterredacteur Cees Koster gedenkt hem.

    16.41_omslag1 (1)

    Exemplaar James S Holmes (privébezit)

    Lees meer >
  • uitgelicht Baudelairevertalingen

    Baudelaire kent geen rust. Paul Claes publiceerde onlangs vijftig gedichten uit Les Fleurs du Mal in het Nederlands, maar dat kwam hem op een stevige kritiek van Martin de Haan te staan (http://www.dereactor.org/home/detail/krenten_in_de_pap/). Het was alsof de beruchte rel tussen Hoosemans en Verstegen van zo’n twintig jaar geleden weer werd opgerakeld. Ooit wijdde Raymond van den Broeck er een beschouwing aan in Filter – het is zeer de moeite waard deze nog eens te lezen.

    Omslag _Claes -Baudelaire De _bloemen _van _h _4e 89c 1ecea 7a8 Hoosemans
    Lees meer >
  • De hemel kunnen zien rimpelen

    Voor het Internationaal Vocalisten Concours in Den Bosch vertaalde Harm-Jan van Dam poëzie van Pé Hawinkels over De tuin der lusten van Jheronimus Bosch in het Latijn. Hij beschrijft hoe je in die taal de hemel kunt zien rimpelen en de maan een kraamkliniek laten uithangen.

    16.40 Illustratie1

    Lees meer >
  • Gerard Reve als vertaler

    De toneelstukken van de zojuist overleden Edward Albee zijn ook in ons land regelmatig opgevoerd. Minder bekend is dat zijn beroemdste stuk is vertaald door niemand minder dan Gerard K. van het Reve. Ton Naaijkens raadpleegt Nop Maas om een snippertje vertaalgeschiedenis op te vegen.

    16.39_affiche 16.39_Ank Van Der Moer -Han Bentz Van Den Berg
    Lees meer >
  • Shakespeare Vertaald

    Een schip in nood, de bemanning wordt voor de voeten gelopen door passagiers die beter hun hut kunnen opzoeken. In de openingsscène van De storm is de situatie dankzij Shakespeares meesterlijke dialoog meteen helder: waar we zijn, wie er spreken, hoe de onderlinge verhoudingen liggen. De taal schept de situatie, die de acteurs vervolgens vertolken. In haar tweede column over toneel vertalen op Vrijdag Vertaaldag laat Maaike van Rijn zien hoe enkele beroemde Shakespearevertalers met de zogenoemde situatieve elementen in de taal zijn omgegaan.

    Licorne Haddock

    Lees meer >
  • Toneel Vertalen

    Echte toneelvertalers zijn in ons land op één hand te tellen. En vaak neemt de regisseur het heft in eigen hand. Een van hen is Maaike van Rijn die in haar column vandaag vooral ingaat op het Grote Verschil: waarin onderscheidt zich het vertalen van drama van het vertalen van andere genres? Zoals gebruikelijk wordt de schutspatroon en opperheilige van alle toneelmensen van stal gehaald om zijn zegen uit te spreken – toneelvertaler zijn of niet zijn, daar gaat het vandaag om. Of je nu een huisdier gek maakt met gemompel of niet.

    16.23_illu (1)

    Lees meer >
  • Meertalig biechten in Oostenrijk-Hongarije

    Tussen 1867 en 1918 omvatte Oostenrijk-Hongarije (delen van) de huidige staten Bosnië en Herzegovina, Hongarije, Italië, Kroatië, Montenegro, Oekraïne, Oostenrijk, Polen, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Tsjechië en Servië. De dubbelmonarchie was dus een veeltalig complex van volken en bevolkingsgroepen, met alle praktische consequenties vandien. Op een rommelmarkt in Wenen stuit Jan Gielkens op een curieus meertalig handboekje. Hoe praktisch zou dat geweest zijn in het dagelijks gebruik?

    16.35_kaart

    Lees meer >
  • Aanspreektitels Vertalen

    Hoeveel betekenis ligt er niet vervat in aanspreekvormen? U, jij, gij – het zijn woordjes die vertalers veel hoofdbrekens kunnen kosten vanwege hun gevoelswaarde, vooral omdat die soms per generatie, per regio of zelfs per persoon lijkt te verschillen. Hetzelfde geldt voor de aanspreektitels die wij voor onze ouders en grootouders gebruiken. Wie noemt zijn moeder tegenwoordig nog 'moeke'? 'Moeder' komt onder babyboomers nog wel voor, sommige dertigers zeggen 'ma', haar gewoon bij de voornaam noemen was een tijdlang in zwang, wat ook een affectieve connotatie heeft misschien. Isabelle Bambust over onder meer twee Franse vertalingen van Guido Gezelles ‘Moederken’.

     

    16.37_Moederken

    Uit: Het boek voor de jeugd (1937)

    Lees meer >
  • In het voetspoor van W.G. Sebald

    Ton Naaijkens zoekt en bezoekt geboortehuizen. Op een lange, zonnige wandeling langs de Sebaldweg vloeien natuur en cultuur ineen; en dat keert terug in bespiegelingen over het vertalen van onbekende natuur: in de Alpen regent het anders dan in het Nederlands -en dit keer helemaal niet.

    Richtingaanwijzer Sebald

    Lees meer >
  • Vertaler ontmoet auteur

    Deze zomer trok Lette Vos naar het Ierse platteland voor een bezoek aan de schrijfster Sara Baume, wier tweede roman zij vertaalt. Daar kreeg ze niet alleen antwoord op vele vertaalvragen (‘Wat moet ik me voorstellen bij “a piece of rock in a blob of amber”?’), ze vond er ook een geweldige vriendin en sparringpartner.

    16.34 Foto1

    Lees meer >
  • Gender in een Zweeds prentenboek

    Huiselijk geweld. In Zweden gaf de overheid opdracht tot een prentenboekje hierover, dat subtiel geïllustreerd en hartverscheurend werd. Zweden is niet zo’n genderneutraal land als veel mensen denken, maar van de drie hoofdpersonen die het gezin uitmaken blijft in het midden of ze vrouw of man zijn. De Duitse vertaling veranderde door een Facebookcampagne van een flop in een top, maar deze neutraliteit moest de vertaalster opgeven. Eline Jongsma hoopt nu op een Nederlandse versie.

    Gender -361x 275 (2)

    Lees meer >
  • Ida Gerhardt revisited

    Het zijn de jaren tachtig, je bent jong en verliefd. Wat doe je dan, als je Christiane Kuby heet? De mooie, sfeervolle, tedere verzen van Ida Gerhardt in het Duits vertalen, natuurlijk. Nu, jaren ervaring rijker, blikt de vertaalster terug op het resultaat. Is het misschien tijd voor een nieuwe poging?  

    16.28 Illustratie 2Ida Gerhardt

    Lees meer >
  • De laatste jaren van Stefan Zweig

    Stefan Zweig, Oostenrijks schrijver, Europeaan, humanist en als jood sinds 1933 uitgeweken voor het nationaalsocialisme pleegde in 1942 zelfmoord in Brazilië samen met zijn tweede vrouw. Over zijn laatste zes jaren in Exil maakte Maria Schrader een film waarin meertaligheid een belangrijke rol speelt. Désirée Schyns doet verslag.

    Zweig Film

    Lees meer >
  • Op zoek naar vergeten vertalers

    Op zoek naar een bijna Vergeten Vertaler komt Ton Naaijkens diep in de Achterhoek een vrouw op het spoor die ook vertaalde en nog meer vergeten is dan de gezochte man. De zoektocht leidt niet alleen langs diens woonadressen, maar ook langs diens huwelijken, waarvan het laatste met de bewuste vrouw. Naaijkens komt virtueel op plaatsen die hij niet kende en leert daarbij bovendien een handjevol nieuwe woorden kennen. Hij raakt het spoor bijster, niet wetende welk portret nu eigenlijk geschetst dient te worden.

    16.24_oud -harfsen

    Lees meer >
  • Dossier Vertaling en censuur

    Censuur2

    Censuur is een vraatzuchtig monster, dat alles verslindt. Veel houdt het binnen; wat er wel uitkomt, is altijd veranderd. Omdat vertalen en censuur veelvoudig verbonden zijn, publiceert Filter dit dossier: in Spanje onder Franco moet een sterke vrouw in een Amerikaanse film een toontje lager zingen, maar een vertaling van Ulysses glipt er zomaar doorheen uit onbegrip. In het eveneens fascistische Italië verandert de censuur in populaire vertaalde misdaadromans sommige personages van Italiaanse schurken in Britse misdadigers, wordt zelfmoord een verkeersongeval en een schraperige vrouw een Jodin. In de Sovjet-Unie verwekt de alomtegenwoordige censuur juist een dissident poëtisch genre dat nu specifieke vertaalproblemen oplevert. Maar ook in niet-dictatoriale regimes zoals Noorwegen of de VS herschrijft een vertaler soms welbewust, om ideologische redenen. Moeten we ons niet afvragen of misschien alle vertalen een vorm van censuur is? Joseph Brodsky poneerde ‘Vertalen heeft met censuur gemeen dat beide opereren op basis van het “wat is er mogelijk”-principe, waarbij opgemerkt dient te worden dat taalbarrières net zo hoog kunnen zijn als de barrières die door de staat worden opgeworpen.’ (Less than one, 1977). Ook aan die belangwekkende vraag besteedt dit nieuwe Filter-dossier ruime aandacht.

    Lees meer >
home | contact