Volg ons op facebook | Volg ons op twitter
16:2

vrijdag vertaaldag

Archief

2016 | Week 39: Ton Naaijkens

De toneelstukken van de zojuist overleden Edward Albee zijn ook in ons land regelmatig opgevoerd. Minder bekend is dat zijn beroemdste stuk is vertaald door niemand minder dan Gerard K. van het Reve. Ton Naaijkens raadpleegt Nop Maas om een snippertje vertaalgeschiedenis op te vegen.
Lees meer >

Filter jaargang 23:2

Felix Philipp Ingold, Hans Boland, David Cohen, Barber van de Pol, Frans Denissen en meer
Lees meer >

Dossier Vertaling en censuur

Censuur is een vraatzuchtig monster, dat alles verslindt. Veel houdt het binnen; wat er wel uitkomt, is altijd veranderd. Omdat vertalen en censuur veelvoudig verbonden zijn, publiceert Webfilter dit dossier, met bijdragen van Sarah Bonciarelli, Lidia Rura, Guillermo Sanz Gallego en Jeroen Vandaele.
Lees meer >

Actueel Week 16: Filter Vertaalprijs uitgereikt

Jan Gielkens heeft de Filter Vertaalprijs 2016 gewonnen met De woorden van Grimm: een liefdesverklaring van Günter Grass (Meulenhoff, 2015).
Lees meer >

 
  • Vrijdag Vertaaldag

    De toneelstukken van de zojuist overleden Edward Albee zijn ook in ons land regelmatig opgevoerd. Minder bekend is dat zijn beroemdste stuk is vertaald door niemand minder dan Gerard K. van het Reve. Ton Naaijkens raadpleegt Nop Maas om een snippertje vertaalgeschiedenis op te vegen.

    16.39_affiche 16.39_Ank Van Der Moer -Han Bentz Van Den Berg
    Lees meer >
  • Vorige Vertaaldag

    Een schip in nood, de bemanning wordt voor de voeten gelopen door passagiers die beter hun hut kunnen opzoeken. In de openingsscène van De storm is de situatie dankzij Shakespeares meesterlijke dialoog meteen helder: waar we zijn, wie er spreken, hoe de onderlinge verhoudingen liggen. De taal schept de situatie, die de acteurs vervolgens vertolken. In haar tweede column over toneel vertalen op Vrijdag Vertaaldag laat Maaike van Rijn zien hoe enkele beroemde Shakespearevertalers met de zogenoemde situatieve elementen in de taal zijn omgegaan.

    Licorne Haddock

    Lees meer >
  • Aanspreektitels Vertalen

    Hoeveel betekenis ligt er niet vervat in aanspreekvormen? U, jij, gij – het zijn woordjes die vertalers veel hoofdbrekens kunnen kosten vanwege hun gevoelswaarde, vooral omdat die soms per generatie, per regio of zelfs per persoon lijkt te verschillen. Hetzelfde geldt voor de aanspreektitels die wij voor onze ouders en grootouders gebruiken. Wie noemt zijn moeder tegenwoordig nog 'moeke'? 'Moeder' komt onder babyboomers nog wel voor, sommige dertigers zeggen 'ma', haar gewoon bij de voornaam noemen was een tijdlang in zwang, wat ook een affectieve connotatie heeft misschien. Isabelle Bambust over onder meer twee Franse vertalingen van Guido Gezelles ‘Moederken’.

     

    16.37_Moederken

    Uit: Het boek voor de jeugd (1937)

    Lees meer >
  • Meertalig biechten in Oostenrijk-Hongarije

    Tussen 1867 en 1918 omvatte Oostenrijk-Hongarije (delen van) de huidige staten Bosnië en Herzegovina, Hongarije, Italië, Kroatië, Montenegro, Oekraïne, Oostenrijk, Polen, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Tsjechië en Servië. De dubbelmonarchie was dus een veeltalig complex van volken en bevolkingsgroepen, met alle praktische consequenties vandien. Op een rommelmarkt in Wenen stuit Jan Gielkens op een curieus meertalig handboekje. Hoe praktisch zou dat geweest zijn in het dagelijks gebruik?

    16.35_kaart

    Lees meer >
  • Vertaler ontmoet auteur

    Deze zomer trok Lette Vos naar het Ierse platteland voor een bezoek aan de schrijfster Sara Baume, wier tweede roman zij vertaalt. Daar kreeg ze niet alleen antwoord op vele vertaalvragen (‘Wat moet ik me voorstellen bij “a piece of rock in a blob of amber”?’), ze vond er ook een geweldige vriendin en sparringpartner.

    16.34 Foto1

    Lees meer >
  • In memoriam Em. Kummer

    Vorige week overleed Céline-vertaler en Nijhoff-laureaat Em. Kummer (1926-2016). Een kleurrijk, hartstochtelijk man die graag de confrontatie zocht. Misschien wel de ideale vertaler van Voyage au bout de la nuit? Ton Naaijkens blikt terug op zijn leven en werk, en vraagt zich af hoe het toch zit met de vrouw die schuilgaat achter de mysterieuze Y in vertalerspseudoniem ‘E.Y. Kummer’. 

    16.34 Portret

    Lees meer >
  • In het voetspoor van W.G. Sebald

    Ton Naaijkens zoekt en bezoekt geboortehuizen. Op een lange, zonnige wandeling langs de Sebaldweg vloeien natuur en cultuur ineen; en dat keert terug in bespiegelingen over het vertalen van onbekende natuur: in de Alpen regent het anders dan in het Nederlands -en dit keer helemaal niet.

    Richtingaanwijzer Sebald

    Lees meer >
  • Gender in een Zweeds prentenboek

    Huiselijk geweld. In Zweden gaf de overheid opdracht tot een prentenboekje hierover, dat subtiel geïllustreerd en hartverscheurend werd. Zweden is niet zo’n genderneutraal land als veel mensen denken, maar van de drie hoofdpersonen die het gezin uitmaken blijft in het midden of ze vrouw of man zijn. De Duitse vertaling veranderde door een Facebookcampagne van een flop in een top, maar deze neutraliteit moest de vertaalster opgeven. Eline Jongsma hoopt nu op een Nederlandse versie.

    Gender -361x 275 (2)

    Lees meer >
  • De laatste jaren van Stefan Zweig

    Stefan Zweig, Oostenrijks schrijver, Europeaan, humanist en als jood sinds 1933 uitgeweken voor het nationaalsocialisme pleegde in 1942 zelfmoord in Brazilië samen met zijn tweede vrouw. Over zijn laatste zes jaren in Exil maakte Maria Schrader een film waarin meertaligheid een belangrijke rol speelt. Désirée Schyns doet verslag.

    Zweig Film

    Lees meer >
  • Paul Celans Todesfuge

    Het gedicht ‘Todesfuge’ van Paul Celan is een van de bekendste en meest bewonderde literaire monumenten van de Shoah. Het motief van de dood als ‘een meester uit Duitsland’ en andere ijzingwekkende beelden komen bij de lezer binnen als een dreun. David Cohen vergelijkt twee Nederlandse versies van het gedicht.

    16.29_tegel

    Lees meer >
  • Ida Gerhardt revisited

    Het zijn de jaren tachtig, je bent jong en verliefd. Wat doe je dan, als je Christiane Kuby heet? De mooie, sfeervolle, tedere verzen van Ida Gerhardt in het Duits vertalen, natuurlijk. Nu, jaren ervaring rijker, blikt de vertaalster terug op het resultaat. Is het misschien tijd voor een nieuwe poging?  

    16.28 Illustratie 2Ida Gerhardt

    Lees meer >
  • Kookboeken Vertalen

    Als enthousiast amateurbakker heeft Anne van Buul een hele rij bakboeken op de plank staan, vaak vertaald uit het Engels of Frans. Prachtige boeken met heerlijke recepten, maar de Nederlandse versie roept nogal eens vragen op: hoe zit het met die Engelse maten? Wat bedoelen ze met ‘verse kaas’? En hoeveel yoghurt gaat er in ‘1 bakje’?

     16.27_Cover _patisserieboek

    Lees meer >
  • Poetry International Raúl Zurita

    Hoe is het om een dichter te ontmoeten wiens taal zich heeft vastgezet in je lijf, die bijna fysiek beelden voor je oproept die je helpen bij je vertaling? De Chileense dichter Raúl Zurita vond een nieuwe taal uit om tegenwicht te bieden aan het geweld dat hij ervoer. Lisa Thunnissen reisde hem in gedachte na en ontmoette hem eerst in haar hoofd en toen op Poetry International, het walhalla voor vertalers.

     16.25_portret Zurita

    Raúl Zurita tijdens het Poetry International Festival 2016
    © Tineke de Lange / Hans Tak - Poetry International

    Lees meer >
  • Alexandr Kabanov in het Nederlands

    Al ruim honderd gedichten heeft het Gents Collectief van Poëzievertalers in zijn vijftienjarig bestaan vertaald. Thomas Langerak, oprichter van het collectief, analyseert een gedicht van de Oekraïense, Russischtalige dichter Alexandr Kabanov met het oog op de vertaling en vertelt hoe commissaris Baantjer daarin terechtkwam.

    16.26_Che _guevara _tshirt2

    Lees meer >
  • Op zoek naar vergeten vertalers

    Op zoek naar een bijna Vergeten Vertaler komt Ton Naaijkens diep in de Achterhoek een vrouw op het spoor die ook vertaalde en nog meer vergeten is dan de gezochte man. De zoektocht leidt niet alleen langs diens woonadressen, maar ook langs diens huwelijken, waarvan het laatste met de bewuste vrouw. Naaijkens komt virtueel op plaatsen die hij niet kende en leert daarbij bovendien een handjevol nieuwe woorden kennen. Hij raakt het spoor bijster, niet wetende welk portret nu eigenlijk geschetst dient te worden.

    16.24_oud -harfsen

    Lees meer >
  • Toneel Vertalen

    Echte toneelvertalers zijn in ons land op één hand te tellen. En vaak neemt de regisseur het heft in eigen hand. Een van hen is Maaike van Rijn die in haar column vandaag vooral ingaat op het Grote Verschil: waarin onderscheidt zich het vertalen van drama van het vertalen van andere genres? Zoals gebruikelijk wordt de schutspatroon en opperheilige van alle toneelmensen van stal gehaald om zijn zegen uit te spreken – toneelvertaler zijn of niet zijn, daar gaat het vandaag om. Of je nu een huisdier gek maakt met gemompel of niet.

    16.23_illu (1)

    Lees meer >
  • Intensieve Mastercursus Literair Vertalen

    Het zit er weer op. Na twee weken vol vertaalateliers, boeiende lezingen en heel veel gezelligheid is de zevende editie van de Intensieve Mastercursus Literair Vertalen een feit. Deelnemer Maaike Harkink kon er geen genoeg van krijgen, zoals te lezen in haar column op deze Vrijdag Vertaaldag. 

    16.17 Illustratie 1

    Lees meer >
  • Dossier Vertaling en censuur

    Censuur2

    Censuur is een vraatzuchtig monster, dat alles verslindt. Veel houdt het binnen; wat er wel uitkomt, is altijd veranderd. Omdat vertalen en censuur veelvoudig verbonden zijn, publiceert Filter dit dossier: in Spanje onder Franco moet een sterke vrouw in een Amerikaanse film een toontje lager zingen, maar een vertaling van Ulysses glipt er zomaar doorheen uit onbegrip. In het eveneens fascistische Italië verandert de censuur in populaire vertaalde misdaadromans sommige personages van Italiaanse schurken in Britse misdadigers, wordt zelfmoord een verkeersongeval en een schraperige vrouw een Jodin. In de Sovjet-Unie verwekt de alomtegenwoordige censuur juist een dissident poëtisch genre dat nu specifieke vertaalproblemen oplevert. Maar ook in niet-dictatoriale regimes zoals Noorwegen of de VS herschrijft een vertaler soms welbewust, om ideologische redenen. Moeten we ons niet afvragen of misschien alle vertalen een vorm van censuur is? Joseph Brodsky poneerde ‘Vertalen heeft met censuur gemeen dat beide opereren op basis van het “wat is er mogelijk”-principe, waarbij opgemerkt dient te worden dat taalbarrières net zo hoog kunnen zijn als de barrières die door de staat worden opgeworpen.’ (Less than one, 1977). Ook aan die belangwekkende vraag besteedt dit nieuwe Filter-dossier ruime aandacht.

    Lees meer >
home | contact